Signaleringsrapport Vroege ontdekking van slokdarm-, alvleesklier- en eierstokkanker

KWF.nl > Over KWF > Signaleringsrapport Vroege ontdekking van slokdarm-, alvleesklier- en eierstokkanker
Dr. Bruno onderzoekt een patient met een endoscopie

Kansen en knelpunten bij tumoren met een slechte prognose.

Op het gebied van onderzoek en beleid is er nationaal en internationaal veel aandacht voor vroege ontdekking van kanker. Deze lijkt zich vooral te concentreren rond tumorsoorten waar het gunstige effect van vroegopsporing is bewezen. KWF Kankerbestrijding vindt het belangrijk dat er ook aandacht is voor tumorsoorten die relatief veel voorkomen met een slechte prognose, waarin de afgelopen periode weinig vooruitgang is geboekt. Om haar rol als financier en facilitator van onderzoek optimaal te kunnen benutten, heeft KWF aan een werkgroep van de Signaleringscommissie Kanker (SCK) gevraagd de stand van wetenschap en klinische praktijk m.b.t. vroege ontdekking van drie ‘moeilijke’ tumoren te schetsen. De keuze om juist vroege ontdekking van slokdarm-, alvleesklier- en eierstokkanker te bestuderen is gebaseerd op het aandeel van deze tumorsoorten aan de totale kankersterfte (samen 12%) en eerste aanwijzingen voor een beschikbare  screeningstest. Het onderzoek beperkt zich tot het meest voorkomende type slokdarm-, alvleesklier-, en eierstokkanker.

Deze werkgroep inventariseerde onder voorzitterschap van prof.dr. Harry de Koning (Erasmus MC) aspecten die vroege ontdekking bij moeilijke tumorsoorten belemmeren en bracht adviezen uit over de wijze waarop beleid kan worden ingezet om vroege ontdekking te bevorderen.
 

Aangrijpingspunten voor vroege ontdekking

Het rapport beschrijft kennis en openstaande vragen, knelpunten en kansen en geeft per specifieke tumorsoort aanbevelingen om vroege ontdekking te bevorderen. Zo laat het rapport zien dat, ondanks aspecten die vroege ontdekking bij deze tumorsoorten belemmeren, aangrijpingspunten bestaan die vroege ontdekking kunnen bevorderen en die binnen onderzoek en zorg nadere aandacht behoeven.
Een aantal van deze aangrijpingspunten voor de drie tumorsoorten op een rijtje:
 

Slokdarmkanker

Barrett-slokdarmpatiënten zijn het enige bekende voorstadium van slokdarmkanker. Door onderzoek moet worden vastgesteld welke Barrett-slokdarmpatiënten een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van slokdarmkanker en om die reden opgenomen moeten worden in een surveillance programma, o.a. door analyse van risicofactoren voor en biomarkers bij kanker en voorloperstadia. Er zijn mogelijk alternatieven voor de huidige conventionele endoscopie bij screening op Barrett-slokdarm, zoals string-capsule endoscopie (sensitiever), ultrathin endoscopie (goedkoper) en de cytosponge (minder invasief). Experts verwachten dat door tijdige detectie en adequate behandeling de incidentie van het adenocarcinoom van de slokdarm met tenminste 50% kan dalen.
 

Alvleesklierkanker

De ontwikkeling van alvleesklierkanker kent een lange periode voor potentiële vroegdetectie (grote ‘windows of opportunity’). De periode tussen het ontstaan van precursor laesie (PanIN) en ontwikkeling alvleesklierkanker bedraagt 11,7 jaar (Poruk et al, 2013). Bij alvleesklierkanker spelen familiaire en erfelijke factoren een belangrijke rol en zijn hoogrisicogroepen voor het ontwikkelen van alvleesklierkanker (chronische pancreatitispatiënten en patiënten met alvleeskliercysten) geïdentificeerd, waardoor er veelbelovende ontwikkelingen in het onderzoek naar vroege ontdekking in hoogrisicogroepen zijn. Onderzocht wordt of risicostratificatie in deze groepen mogelijk is a.h.v. beeldvorming en biomarkers. Mogelijk levert onderzoek naar maligniteitskansen van pancreascystes – op basis van een landelijke registratie voor cysteuze pancreastumoren zoals die is opgezet in Nederland, evenals intensivering van systematische inclusie van andere hoogrisicopatiënten in lopende wetenschappelijke cohorten -aangrijpingspunten voor vroegontdekking.
 

Eierstokkanker

Voor eierstokkanker zijn in de afgelopen jaren grote internationale screeningsstudies opgezet om uitsluitsel te bieden of screening op eierstokkanker in de algemene populatie leidt tot detectie van vroegere stadia en sterftereductie. De uitkomsten van deze trials (in de VS en Engeland) zijn belangrijk voor het bepalen van de verdere strategie rondom vroege ontdekking van eierstokkanker.
 

Wat doet KWF met de aanbevelingen uit het rapport?

Vroege ontdekking is belangrijk voor  de bestrijding van kanker, en daarmee voor de missie van KWF; minder kanker, meer genezing en betere kwaliteit van leven voor kankerpatiënten. KWF wil het rapport dan ook gebruiken om  vroege ontdekking van slokdarm-, alvleesklier- en eierstokkanker te bevorderen.
 

Concreet betekent dat voor KWF:

  • In samenwerking met het onderzoeksveld vaststellen hoe KWF haar rol op het gebied van financieren en faciliteren van onderzoek het beste kan inzetten in de komende beleidsperiode.
  • Aanpakken van knelpunten bij de regelgeving rondom opslag van lichaamsmateriaal.
  • Aspecten waarvoor dit rapport aandacht vraagt agenderen bij andere financiers van onderzoek, zoals ZonMw, STW, zorgverzekeraars, TRANSCAN en het ministerie van VWS en EZ.
  • Algemeen publiek en patiënten informeren waarom screening bij deze tumorsoorten nog niet tot de mogelijkheden behoort en welke inspanningen binnen onderzoek en zorg nodig zijn om vroege ontdekking bij deze tumorsoorten te kunnen bevorderen.

Wat vraagt KWF aan stakeholders?

Allesomvattend vraagt KWF de betrokken partijen (in het bijzonder het onderzoeksveld, de medische beroepsverenigingen, zorgprofessionals, ziekenhuizen, financiers van onderzoek, zorgverzekeraars en de overheid), om de uitdagingen op het gebied van onderzoek (kennishiaten en openstaande onderzoeksvragen) en de klinische praktijk (aandacht voor hoogrisicogroepen) m.b.t. vroege ontdekking van slokdarm-, alvleesklier-, eierstokkanker op te pakken. En zo uiteindelijk gezamenlijk de prognose van patiënten met deze tumorsoorten te kunnen verbeteren. KWF treedt hierover graag in gesprek en ziet onderzoeksvoorstellen op dit gebied met veel belangstelling tegemoet.

Select the Component and add.
Close