Onderzoeker van de week: Tom Würdinger

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Tom Würdinger

​Dit soort projecten moet je niet alleen doen, daar heb je ook de ondernemerskant bij nodig.

prof. dr. Tom Würdinger

Kanker opsporen in een druppel bloed?

Eind 2015 werd de wereld verrast met groot, hoopvol nieuws: een innovatieve techniek die kanker opspoort in een druppel bloed. Aan de basis van deze doorbraak staan prof. dr. Tom Würdinger (Vumc Cancer Center Amsterdam) en zijn onderzoeksteam. Zij ontdekten dat kanker een soort genetische voetafdruk achterlaat in bloedplaatjes. Daarmee verklapt het zijn aanwezigheid.
 

Kanker of een andere aandoening? 

Een kant-en-klare bloedtest is er (nog) niet, maar met dit KWF-onderzoek komt dit weer een stapje dichterbij. De aandacht van professor Würdinger gaat specifiek uit naar het onderscheid tussen kanker en andere aandoeningen. Zoals ontstekingen: “Het lijkt er namelijk op dat we met deze techniek ook ontstekingen kunnen aantonen in bloed. Dat testen we in dit onderzoek voor verschillende ontstekingsgerelateerde aandoeningen. We willen natuurlijk geen ruis in de test. Die moet wel goed onderscheid kunnen maken tussen kanker en gezonde cellen. En tussen kanker en ontstekingen.”
 
Als dat kan, leidt dat mogelijk tot een test die voor meerdere aandoeningen uitsluitsel kan geven. “We willen bekijken of we dan één grote test kunnen ontwikkelen die aangeeft of je gezond bent, kanker hebt, of iets anders zoals MS. Want ook dat is fijn om te weten. Als je je niet gezond voelt, is dat misschien reden om zo’n test te doen. Als het geen kanker is, wil je niet alleen horen dat het geen kanker is. Maar ook wat het wél is.” 
 

Kankerscreening in bloed

Würdinger is een onderzoeker met ondernemerschap in het bloed. Zo had hij, terwijl hij Medische Biologie aan de VU studeerde, een bedrijfje dat handelde in bamboe. “Ik was veel bezig met import, export en logistiek. Dingen van A naar B brengen. Dat zie je ook in een tumor. Bloed zorgt ervoor dat er voedingsstoffen en zuurstof naar de tumorcellen gaan. Maar dat werkt ook andersom. Vanuit de tumor komen genetische moleculen weer het bloed in. De gedachte achter een diagnostische bloedtest is dat je dat altijd terug moet kunnen vinden.”
 
Het is mijn droom dat we een bloedtest ontwikkelen die voor screening wordt ingezet.

Als dat lukt, heeft de onderzoeker een belangrijke troef in handen om kanker vroegtijdig te bestrijden. “Alle kuren die we nu ontwikkelen, zijn gericht op later stadium van kanker. Dan is de ziekte moeilijk te bestrijden. In de vroege stadia van kanker kunnen we een flink deel al wel genezen. Het is daarom mijn droom dat we een bloedtest ontwikkelen die voor screening wordt ingezet. Ik ben ervan overtuigd dat zo’n test binnen 5 tot 10 jaar gevoelig genoeg is om in de praktijk te gebruiken.”
 

Randvoorwaarden bloedscreening

Voor er sprake kan zijn van een dergelijke bloedscreening, moeten de komende jaren eerst randvoorwaarden worden scherpgesteld. Würdinger noemt er een aantal op: “Met de huidige techniek kunnen we in het bloed onderscheid maken tussen een aantal veel voorkomende tumoren. Maar nog niet voor de zeldzamere tumoren die moeilijker zijn te herkennen. Of stel dat de bloedtest aangeeft dat er kanker is, maar we weten niet precies wat voor type en waar het in het lichaam zit?”
 

Van onderzoek naar patiënt

Om resultaten uit wetenschappelijk onderzoek sneller bij de patiënt te krijgen, lanceerde KWF in het voorjaar van 2016 de financieringsvorm Consortia. Met als doel om samenwerking tussen onderzoekers en bedrijven te stimuleren. Een vorm van samenwerking die professor Würdinger toejuicht: “Ik ben blij dat KWF besloot om ook de ondernemersstructuren te supporten. Daar ga ik zo goed mogelijk gebruik van maken. Dit soort projecten moet je niet alleen doen. Daar heb je ook de ondernemerskant bij nodig. Het is in Nederland ingewikkeld om start-ups succesvol te maken. Wat KWF in Consortia doet, kan daar zeker bij helpen.”
 

Ziektes de wereld uit helpen 

Würdinger verkocht zijn spin-off bedrijf ThromboDX aan de Amerikaanse onderneming Illumina, die veel potentie ziet in de technologie van Würdinger. De bamboe-onderneming daarentegen is al jaren niet meer in beeld. Würdinger lacht: “Ik kon op een gegeven moment geen bamboe meer zien. Bamboetuinmeubelen, tuinfakkels, windgongs; ik was er klaar mee. Het is leuk als je een deal kunt maken, maar ik zag er de meerwaarde voor de maatschappij niet in. Terwijl ik op dat moment als student werd gegrepen door genetica en door kanker. Ik houd van zaken doen, maar mijn grootste wens is om het menselijk lichaam te leren begrijpen. Om zo die verschrikkelijke ziektes de wereld uit te helpen.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: prof. dr. T. (Tom) Würdinger
Instituut: VUmc Cancer Center Amsterdam
Vakgebied: Moleculaire diagnostiek
Start onderzoek: 1 maart 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 573.100,-