Onderzoeker van de week: Rob Coppes

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Rob Coppes

​Bij alles wat ik probeerde, kwam ik op stamcellen uit. Dat heeft uiteindelijk geresulteerd in dit onderzoek.

Prof. dr. Rob Coppes

Leven zonder de complicaties van stralingsschade

Wanneer tumoren in het hoofd-halsgebied in een vroeg stadium worden ontdekt, zijn de overlevingskansen gunstig. Radiotherapie (bestraling) maakt in veel gevallen deel uit van de behandeling. Helaas kunnen door de straling ook gezonde organen aangetast worden. Zo ook de speekselklieren. Bij de behandeling met radiotherapie raken deze vaak ernstig beschadigd. Prof. dr. Rob Coppes van het UMC Groningen doet onderzoek naar een nieuwe behandeling voor mensen met beschadigde speekselklieren. 
Beschadiging van de speekselklieren heeft een enorme impact op het dagelijks leven.
Coppes: 'Deze beschadiging van de speekselklieren is niet levensbedreigend, maar heeft wel heel vervelende gevolgen. Ongeveer 40% van de patiënten die bestraald worden, krijgt klachten als geen of weinig (plakkerig) speeksel, een droge mond, ontstoken slijmvliezen, tandbederf, smaakverlies, slaapproblemen, en moeite met slikken en praten. Dit heeft een enorme impact op het dagelijks leven van de patiënt.'
 

Stamceltransplantatie

Er bestaat nog geen goede behandeling die de schade aan de speekselklier kan herstellen. Wel heeft recent onderzoek aangetoond dat stamceltransplantatie mogelijk een oplossing biedt. Het team van professor Coppes onderzoekt hoe deze resultaten vertaald kunnen worden naar een behandeling die geschikt is voor mensen. Uiteindelijk moet dit resulteren in een behandeling waarbij voorafgaand aan bestraling een stukje weefsel van de speekselklier wordt afgenomen, om dit vervolgens in het laboratorium te ‘kweken’ en de cellen te vermeerderen. Dit is nodig om voldoende stamcellen uit het weefsel te verzamelen. Deze gezonde stamcellen worden na behandeling met radiotherapie, teruggeplaatst in de beschadigde speekselklier. De verwachting is dat de speekselklier zich met behulp van de ‘nieuwe’ stamcellen zal kunnen herstellen.
 
'De eerste resultaten zijn veelbelovend. Aan ons nu de uitdaging te onderzoeken hoe we deze behandeling kunnen doorontwikkelen naar een optimale behandeling voor mensen. Zo onderzoeken we hoe het ‘kweken’ van het weefsel het beste kan worden gedaan. Dat kunnen we nu al een beetje, maar dit moet nog veel beter. 
 
Als de methode succesvol is, kunnen patiënten ook na bestraling speeksel blijven produceren, waardoor zowel hun mondgezondheid als hun kwaliteit van leven verbetert.
 

Een stevige basis

Dit is het 3e onderzoekstraject dat met hulp van KWF Kankerbestrijding wordt uitgevoerd. Prof. Coppes startte in 2003 al met het fundamentele deel van het onderzoek. Sinds die tijd steunde KWF nog 2 vervolgtrajecten. Nu is het onderzoek in de fase beland, waarin resultaten uit de eerdere onderzoeken daadwerkelijk worden vertaald naar een behandeling.
 
Coppes begon de studie ooit met een onderzoek naar de mechanismen achter stralingsschade: 'Fundamenteel onderzoek blijft noodzakelijk. Bij alles wat ik in dit onderzoek probeerde, kwam ik steeds weer op de stamcellen uit. Toen ik vervolgens bij toeval in één ruimte kwam te werken met iemand uit de stamcelbiologie, zijn we hierover in gesprek geraakt. Uit het gesprek ontstond een samenwerking die uiteindelijk ook resulteerde in dit onderzoek. De bundeling van verschillende kennis is hierbij onmisbaar.'
 

Motivatie uit de dagelijkse praktijk

Coppes geeft regelmatig colleges over dit onderwerp aan het UMC Groningen. Dat doet hij samen met een radiotherapeut en een patiënt.
 
'In deze colleges heeft ook een oud-leraar gesproken. Hij leeft dagelijks met de gevolgen van een beschadigde speekselklier. Hij heeft moeite met praten en slikken. Door het gebrek aan speeksel moet hij tijdens het college steeds water drinken. Ik zie hoeveel plezier deze man heeft in het even weer oppakken van zijn oude beroep. Hij kan dit door de schade aan zijn speekselklier immers niet meer dagelijks uitvoeren. Het onderstreept het belang van een goede behandeling.'

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: prof. dr. R.P. (Rob) Coppes
Instituut: UMC Groningen
Vakgebied: radiotherapie
Start onderzoek: augustus 2013
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: 560.100,- euro