Onderzoeker van de week: Karin de Visser

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Karin de Visser

​Met een sterk afweersysteem hoeft er geen kanker te zijn.

Dr. Karin de Visser

​Afweersysteem afleren chemotherapie tegen te werken

Gepubliceerd op 23 oktober 2018

Macrofagen zijn de veelvraten, de opruimers, de stofzuigers van het menselijk lichaam. Hun hoofdmenu: dode lichaamscellen en ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën. De eetgrage witte bloedcellen vervullen een belangrijke functie bij de afweer en de wondgenezing, maar hebben bij kanker soms een averechts effect. Bij borstkanker blijkt chemotherapie bijvoorbeeld minder goed te werken als rond de tumor veel macrofagen zijn te vinden. Dr. Karin de Visser, onderzoeker bij het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam, wil daar het fijne van weten.

We  hopen de effectiviteit van chemotherapie te kunnen vergroten.


De Visser is groepsleider op de afdeling Tumorbiologie & Immunologie. Een mooie combinatie van vakgebieden, waar ze in al die jaren nooit tussen heeft kunnen kiezen: “Ik ben gepromoveerd in de tumorimmunologie, maar raakte een beetje gefrustreerd dat het zo moeilijk is om het afweersysteem in actie te laten komen tegen kankercellen. Als KWF-fellow heb ik in Amerika geleerd om ook naar de tumorbiologie te kijken. Je moet weten hoe de tumor in elkaar steekt, want in die omgeving moeten de afweercellen hun werk doen. Sindsdien omarm ik beide onderzoekstakken en besef ik dat ze elkaar versterken.“

Macrofagen wegvagen

Haar kennis van beide disciplines komt goed van pas, want ze staat voor een aantal lastige vragen. De meest basale is of de macrofagen inderdaad de oorzaak zijn van het verminderde effect van chemotherapie. Volgens De Visser is dat nog geen uitgemaakte zaak: “We hebben onderzoek gedaan met experimentele medicijnen die macrofagen remmen. De ene chemotherapie werkte daarna inderdaad beter, maar de andere niet. We willen dus nog veel meer weten over de rol van macrofagen.”

Ik wil weten hoe het afweersysteem borstkanker beïnvloedt, maar ook hoe we het afweersysteem kunnen inzetten bij de behandeling van borstkanker.


Het gebruik van de macrofaagremmers leverde nog twee andere interessante bevindingen op. Ten eerste bleek de hoeveelheid interferon, een stofje dat afweercellen kan stimuleren om kankercellen te vernietigen, toe te nemen. De Visser vraagt zich dus af of het wel nodig is om alle macrofagen weg te vagen: “Misschien is het wel mogelijk om de macrofagen te laten zitten, maar rechtstreeks de interferon-productie te bevorderen. Macrofagen hebben een belangrijke functie in het lichaam, dus als het even kan laat je ze met rust.“

Daarnaast zagen de onderzoekers dat andere afweercellen, de zogeheten neutrofielen, al snel de plaats van de macrofagen innamen. Ook dat biedt De Visser stof tot nadenken: “Wat komen die neutrofielen doen? Remmen ze de chemotherapie ook en zo ja, hoe dan? Hebben ze een negatief effect op interferon of werken ze op een andere manier tegen?”
 

Afweer inzetten tegen borstkanker

Het onderzoek van De Visser moet de komende jaren een schat aan informatie opleveren over macrofagen, neutrofielen en hun wisselwerking met chemotherapie: “Uit onze resultaten zal hopelijk blijken wat de rol van deze afweercellen is en hoe we macrofaagremmers het beste kunnen inzetten. Aan het eind van de rit hopen we te weten hoe we de effectiviteit van chemotherapie kunnen vergroten.”

Voor De Visser betekent dat ook een belangrijke stap in haar ambitie om grip op het afweersysteem te krijgen: “Ik wil weten hoe het afweersysteem borstkanker beïnvloedt, maar ook hoe we het afweersysteem kunnen inzetten bij de behandeling van borstkanker. De manipuleerbaarheid van het afweersysteem fascineert me mateloos. Met een sterk afweersysteem hoeft er geen kanker te zijn.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: dr. K.E. (Karin) de Visser
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek, Oncode institute
Vakgebied: Tumorbiologie en immunologie
Start project: 1 april 2018
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 549.510,-