Onderzoeker van de week: Rick Haas

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Rick Haas

We gaan onderzoeken of we het aantal bestralingen terug kunnen brengen van 25 naar 18. Uiteraard met hetzelfde behandeleffect, maar tegen een lagere belasting.

Dr. Rick Haas

Minder bestralen goed voor goud

‘Primum no nocere’ is één van de fundamentele principes van de geneeskunde. Het betekent dat artsen in de eerste plaats niet moeten schaden. Dr. Rick Haas, radiotherapeut bij het Antoni van Leeuwenhoek, hecht veel waarde aan dit grondbeginsel. Dat bleek al bij zijn promotieonderzoek, toen hij liet zien dat patiënten met een bepaald type lymfeklierkanker ook in lagere doseringen effectief bestraald konden worden. Hetzelfde gaat hij nu onderzoeken bij patiënten met myxoïd liposarcoom, een kwaadaardige vetceltumor die jaarlijks 50 tot 80 Nederlanders treft.
 
Het myxoïd liposarcoom treft overwegend jonge mensen in de bloei van hun leven.
 
Haas legt uit wat sarcomen zijn: “Sarcomen, ook wel wekedelentumoren genoemd, zijn tumoren van zachte weefsels zoals spieren, pezen, bindweefsel en bloedvaten. Er zijn meer dan 50 verschillende soorten. Tumoren die in vetcellen ontstaan, heten liposarcomen. Die zijn weer onder te verdelen in allerlei subtypes, waarvan het myxoïd liposarcoom er één is. Het bijzondere is dat deze tumor overwegend jonge mensen treft. Twintigers en dertigers in de bloei van hun leven.”
 

Amputatie ooit de norm

Het myxoïd liposarcoom komt hoofdzakelijk voor in armen en benen. “Een jaar of 50 geleden betekende dat maar één ding: amputatie,” aldus Haas. “Jaren later werd de operatie gecombineerd met bestraling en konden ledematen meestal gespaard blijven. Eerst bestraalde men ná de operatie, maar gaandeweg groeide het inzicht dat bestralen vóór de operatie even goed werkt tegen het sarcoom, maar minder late bijwerkingen heeft. Sindsdien bestaat de standaardbehandeling uit een serie van 25 bestralingen, gevolgd door chirurgische verwijdering van de tumor.” En daar wringt de schoen, want deze behandeling geldt voor iedere patiënt, ongeacht het sarcoomtype. Haas verzet zich tegen die universele aanpak: “Dat wil er bij mij niet in. Dat kan niet waar zijn. Het is tijd om te individualiseren: hebben alle patiënten wel hetzelfde nodig?”
 

Spectaculaire tumorkrimp​

De voorzitter van de Nederlandse Sarcomen Onderzoeksgroep (Dutch Sarcoma Study Group, DSSG) vraagt zich dit niet zomaar af. De praktijk biedt hem voldoende aanleiding om de behandeling aan te passen: “De meeste sarcomen stoppen na bestraling met groeien. Ze worden niet groter, maar ook niet kleiner. Het myxoïd liposarcoom reageert echter veel spectaculairder op radiotherapie: na 2 weken bestraling begint de tumor al te krimpen. Sterker nog: na 5 weken bestraling heeft de patholoog nog wel eens moeite om überhaupt levende tumorcellen terug te vinden. We hebben het gezien met tumoren van wel 15 centimeter groot! Dat was het moment dat ik dacht: ‘kan het niet wat minder?’ Daarom gaan we nu onderzoeken of het verantwoord is om het aantal bestralingen terug te brengen van 25 naar 18. Dus met hetzelfde behandeleffect, maar tegen een lagere belasting.” 
 

Anderhalve week maakt veel verschil

Het lijkt misschien niet veel, anderhalve week minder bestralen, maar patiënten kunnen er enorm bij gebaat zijn. “Het herstel verloopt aanzienlijk beter”, licht de gerenommeerde sarcoomexpert toe. “De kans op wondcomplicaties lijkt af te nemen en het functieverlies blijft beperkt. Hoe minder verlittekening van spieren, gewrichten, kapsels, pezen en banden, hoe beter de patiënt zijn arm of been kan blijven gebruiken.

Een minder belastende behandeling is elke dag winst.
Van een verstijving rondom een kniegewricht blijf je de rest van je leven last houden. Fietsen, traplopen of iets simpels als veters strikken zijn voor langdurig bestraalde patiënten geen vanzelfsprekendheden. Ik vind dat patiënten niet levenslang hinder moeten ondervinden van een behandeling. Ze moeten lekker met hun kinderen kunnen gaan fietsen, kamperen of een bergwandeling maken. Een minder belastende behandeling is elke dag winst.”
 

Gouden medaille

Inmiddels hebben al enkele patiënten deelgenomen aan het onderzoek dat het prachtige acroniem DOREMY (DOse REduction of preoperative radiotherapy in MYxoid liposarcomas) draagt. Eén van hen staat Haas nog helder voor de geest: “We hebben een patiënt gehad die 6 weken na z’n operatie de triatlon van Amsterdam won. Hij had een tumor in zijn lies, één van de slechtste plekken om te genezen, maar hij kreeg het toch voor elkaar. Niet veel later zat hij met zijn gouden medaille in de spreekkamer. Hij wilde hem schenken als dank voor wat wij voor hem gedaan hadden. We hebben hem in ontvangst genomen, een foto gemaakt en daarna weer teruggegeven. Zo’n verhaal is ontzettend motiverend, daar doe je het voor.”
 

Donderdag 6 oktober jl. nam dr. Haas een cheque t.w.v. 30.000,- euro in ontvangst voor zijn onderzoek, uitgereikt door Stichting HDKT (Honderd-Duizend-keer-een-Tientje). Zie ook www.hdkt.nl   

Select the Component and add.
Close

Dossier

Naam: dr. R.L.M. (Rick) Haas
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: radiotherapie
Start onderzoek: 1 januari 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 116.855,-