Onderzoeker van de week: Mirjam Boelens

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Mirjam Boelens
Dr. Mirjam Boelens

​In het begin van mijn carrière dacht ik nog heel naïef ‘ik los het wel even op’.

dr. Mirjam Boelens

​Nieuw doelwit bij behandeling borstkanker: bindweefsel

De meeste kankeronderzoekers bestuderen kankercellen, maar dr. Mirjam Boelens van het Antoni van Leeuwenhoek doet dat heel bewust niet. Zij concentreert zich op de omgeving van de tumor en heeft daar een goede reden voor: “Een tumor bestaat niet alleen uit kankercellen, maar ook uit cellen daaromheen. Die hebben grote invloed op het gedrag van de tumor. Ik ben ervan overtuigd dat het niet voldoende is om alleen kankercellen aan te vallen. We moeten ook de tumoromgeving bij de behandeling betrekken.”
 

Medeplichtige bindweefselcellen

Mirjam raakte geïnteresseerd in de tumoromgeving toen ze in Groningen onderzoek deed naar de relatie tussen longkanker en COPD. “Mensen met COPD hebben een grotere kans op longkanker”, legt Boelens uit. “Ik dacht: er moeten cellen zijn die de kankercellen sturen, dat doen ze niet in hun eentje. Toen ontstond mijn fascinatie voor fibroblasten, een veelvoorkomende bindweefselcel die bij COPD in overvloed aanwezig is.” Die passie voor fibroblasten heeft Mirjam sindsdien niet meer losgelaten. Het bracht haar onder andere naar Chicago, waar ze onderzocht wat er gebeurt als je kankercellen en fibroblasten samenvoegt in een schaaltje. Ze ontdekte dat de bindweefselcellen veel invloed hebben op de kankercellen: “Ik heb gezien dat fibroblasten de kankercellen ongevoeliger maken voor bestraling.”
 
Ik ben ervan overtuigd dat we de tumoromgeving bij de behandeling moeten betrekken.
 
In haar huidige onderzoek bestudeert ze de rol van fibroblasten bij invasieve lobulaire borstkanker. Dit type borstkanker ontstaat in de melkklieren en dringt met lange uitlopers het borstweefsel binnen. Mirjam vermoedt dat de bindweefselcellen verantwoordelijk zijn voor deze agressieve groei: “Lobulaire borsttumoren zitten barstensvol fibroblasten. Ik weet haast wel zeker dat ze bijdragen aan het karakteristieke groeipatroon van de tumor. Het collageen dat de fibroblasten produceren, vormt waarschijnlijk een soort matrix waar de kankercellen zich makkelijk doorheen bewegen. Kankercellen houden van wat stevigheid om zich heen. Ook denk ik dat de fibroblasten de tumor ongevoelig maken voor chemotherapie. Dat is nog altijd een groot probleem bij de behandeling van lobulaire borstkanker.”
 

Tumoromgeving neutraliseren

Mirjam is de eerste die de rol van fibroblasten bij lobulaire borstkanker bestudeert. Het onderzoek is niet eenvoudig, maar Mirjam is hard op weg een groot expert op dit gebied te worden. “We gaan bestuderen hoe het gedrag van de kankercellen verandert als er geen fibroblasten meer in de buurt zijn. Zaaien ze dan niet meer uit? Gaan ze langzamer groeien? Worden ze weer gevoelig voor chemotherapie? Daarnaast hebben we een methode ontwikkeld waarmee we fibroblasten en kankercellen van elkaar kunnen scheiden. Zodoende kunnen we het DNA van de fibroblasten afzonderlijk analyseren.
Fibroblasten scheiden allerlei stofjes uit die in het voordeel zijn van de kankercel, maar niemand weet welke dat zijn en hoe dat precies werkt.

Het is bekend dat fibroblasten allerlei stofjes uitscheiden die in het voordeel zijn van de kankercel, maar niemand weet welke dat zijn en hoe dat precies werkt. Ik hoop dat we een gen, een eiwit of iets anders vinden dat een rol speelt bij de interactie met de kankercellen. We kunnen dan gericht op zoek naar een medicijn dat die interactie blokkeert. Dan kan het nog wel eens moeilijk worden voor de kankercel. Ik denk echt dat we grote stappen gaan maken als we de fibroblasten in de tumor kunnen neutraliseren.”
 

De grenzen van het weten

Het kankervraagstuk intrigeert Mirjam al jaren: “In het begin van mijn carrière dacht ik nog heel naïef ‘ik los het wel even op’, maar zo makkelijk gaat het helaas niet. Nu probeer ik vooral een steentje bij te dragen.” Het is misschien moeilijk voor te stellen dat iemand zijn leven wijdt aan het bestuderen van fibroblasten, maar het kost Mirjam weinig moeite daar motivatie voor op te brengen. “Onderzoek doen interesseert me mateloos. Het motto van de universiteit van Groningen is ‘werken aan de grenzen van het weten’. Dat vind ik leuk gevonden. Er gaat een ontdekkingsdrift en nieuwsgierigheid vanuit die ik herken bij mezelf. Bovendien geeft het een enorme kick als iets wat je uitvoerig bestudeerd en getest hebt, in de praktijk blijkt te werken. Ook vergeet ik nooit voor wie ik het allemaal doe. Patiënten zijn een van de belangrijkste drijfveren. Daarnaast heb ik veel respect voor de donateur die zijn zuurverdiende geld aan onderzoek besteedt zodat wij weer een stapje verder kunnen komen in het 'oplossen' van het kankerprobleem.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: dr. M.C. (Mirjam) Boelens
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: Moleculaire pathologie
Start onderzoek: 1 maart 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 499.600,-