Onderzoeker van de week: Matty Weijenberg

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Matty Weijenberg

​Misschien moeten we darmkankerpatiënten heel snel weer hun dagelijkse dingen laten doen.

Prof. dr. ir. Matty Weijenberg

Voeding en beweging na dikkedarmkanker

​Iedereen weet dat het gezond is om veel te bewegen en voldoende groente en fruit te eten. Minder bekend is dat leefstijlfactoren vooral onderzocht zijn bij gezonde mensen, ter preventie van ziekte. Weinig onderzoek is gedaan naar de invloed van leefstijl bij mensen die ziek zijn (geweest). Genoeg reden voor prof. dr. ir. Matty Weijenberg, hoogleraar Epidemiologie aan de universiteit van Maastricht, om daar verandering in te brengen.
 
Een van de eerste vragen die patiënten na afloop van de behandeling stellen is wat ze kunnen doen om nog zo prettig mogelijk te leven.
 
Weijenberg doet onderzoek naar de invloed van beweging en voeding op de kwaliteit van leven van mensen die dikkedarmkanker hebben gehad. ‘Er zijn geen richtlijnen op het gebied van leefstijl na afloop van kankertherapie. Patiënten krijgen vaak geen adviezen en nemen zelf initiatief. Het is maar de vraag of dat op een aantal specifieke aspecten wel zo verstandig is. Neem B-vitamines zoals foliumzuur bijvoorbeeld. Die zitten in veel supplementen die dikkedarmkankerpatiënten gebruiken. Dat zou wel eens niet zo gunstig kunnen zijn, maar zeker weten doen we dat niet.’
 

Unieke aanpak

In het onderzoek van Weijenberg worden (ex)dikkedarmkankerpatiënten gevolgd om te achterhalen hoe leefstijlfactoren hun kwaliteit van leven beïnvloeden. ‘We registreren dat heel uitgebreid. Patiënten houden meerdere keren, tot 2 jaar na afloop van hun therapie, een week lang hun voeding bij en dragen dan een activiteitenmeter. Dat is een apparaatje dat lichaamsbewegingen continu en in 3 dimensies vastlegt. Wat misschien wel uniek is aan onze studie is dat we focussen op de kwaliteit van leven en daarbij een hele brede definitie van gezondheid hanteren. We kijken naar het functioneren van de patiënt vanuit een lichamelijk, individueel en maatschappelijk perspectief. Wat kan men nog in een persoonlijke én omgevingscontext? Ons doel is om leefstijlfactoren te identificeren waarmee darmkankerpatienten zo lang mogelijk onafhankelijk kunnen participeren in de maatschappij.’
 

‘Teachable moment’

Kwaliteit van leven is een onderzoeksgebied dat mede dankzij KWF en Alpe d’HuZes steeds meer nadruk heeft gekregen. Weijenberg: ‘Bij dikkedarmkanker, een patiëntengroep met een gemiddelde leeftijd van 70 jaar, is kwaliteit van leven heel belangrijk. Een van de eerste vragen die patiënten na afloop van de behandeling aan hun arts stellen is wat ze kunnen doen om nog zo prettig mogelijk te leven. Op dat moment, het zogenaamde teachable moment, staan ze erg open voor gedragsverandering. Het is heel jammer dat we patiënten juist in die fase een onderbouwd antwoord schuldig moeten blijven.’
 
Het zou heel mooi zijn als we kunnen voorspellen voor welke patiënten leefstijlprogramma’s zinvol zijn.
 

Glazen bol

Niet elke patiënt heeft echter leefstijladviezen nodig. Sommige patiënten hebben een prima kwaliteit van leven zonder zich aan te passen. Daarom onderzoekt Weijenberg in een parallel project of te voorspellen is welke patiënten het slecht zullen doen in termen van kwaliteit van leven. ‘Het zou heel mooi zijn als we met ons predictiemodel patiënten die extra aandacht nodig hebben, kunnen identificeren. Leefstijlprogramma’s hoeven dan alleen maar aangeboden te worden aan mensen bij wie dat ook zinvol is.’
 

Geringe activiteit mogelijk al voldoende

Uit de eerste resultaten die Weijenberg kan prijsgeven, blijkt dat patiënten die een hoge kwaliteit van leven rapporteren minder sedentair gedrag (inactief gedrag zoals zitten en liggen) vertonen. ‘Men heeft heel erg het idee dat men intensief moet gaan bewegen; de fiets of hometrainer op moet. Dat is voor veel darmkankerpatiënten een behoorlijke uitdaging en niet altijd haalbaar. Onze eerste bevindingen suggereren dat ook met kleine aanpassingen al veel winst is te behalen. Erg belangrijk is om het sedentaire gedrag te vervangen door laagintensieve activiteiten zoals staan, rustig wandelen of kleine huishoudelijke taken zoals de afwas doen. Dat  gaat al gepaard met minder vermoeidheid. Misschien moeten we darmkankerpatiënten daarom niet te veel pamperen, maar juist heel snel weer hun dagelijkse dingen laten doen. Dat is voor sommige patiënten mogelijk al voldoende.’

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: prof. dr. ir. M.P. (Matty) Weijenberg
Instituut: Universiteit Maastricht
Vakgebied: Epidemiologie
Start projecten: 1 okt. 2011 (invloed leefstijl) & 1 jan. 2013 (predictiemodel)
Looptijd: beide 4 jaar
Financiering KWF: 818.200,- & 720.500,- euro

Meer onderzoekers

​Benieuwd welke wetenschappers nog meer Onderzoeker van de week zijn geweest?
Bekijk het archief