Onderzoeker van de week: Marion Smits

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Marion Smits

​Ons doel is om met geavanceerde MRI-technieken de agressiviteit van hersentumoren te bepalen.

Dr. Marion Smits

Hersentumoren beoordelen zonder operatie

​Opereren om erachter te komen of een operatie nodig is. Met deze paradox kunnen patiënten met een hersentumor te maken krijgen. Om te bepalen of het veilig is om een hersentumor voorlopig te laten zitten, is namelijk een stukje tumorweefsel nodig. En dus een riskante hersenoperatie. Dr. Marion Smits, neuroradioloog bij het ErasmusMC in Rotterdam, wil deze patstelling doorbreken: “Ons doel is om met geavanceerde MRI-technieken de agressiviteit van hersentumoren te bepalen. Zonder zware operatie dus.”
 
Jaarlijks krijgen ruim 1.000 mensen een hersentumor. Deze kunnen hoog- of laaggradig zijn. De vooruitzichten voor patiënten met een hooggradige tumor zijn erg ongunstig. Laaggradige hersentumoren hebben daarentegen een heel wisselend beloop, vertelt dr. Smits: “Vaak treffen we de tumoren bij toeval aan en heeft de patiënt eigenlijk geen klachten. Het kan best 10 tot 15 jaar duren voordat ze er last van krijgen. Bij deze patiënten willen we liever niet meteen tumorweefsel afnemen. Daar is de ingreep te ingrijpend voor. Anderzijds willen we agressieve tumoren natuurlijk niet over het hoofd zien.”
 

Tumor in beeld

Op dit moment beoordeelt de patholoog de agressiviteit van de tumor. Met een microscoop bekijkt hij hoe de kankercellen eruitzien en of ze kwaadaardige kenmerken vertonen. Laaggradige tumoren die er microscopisch hetzelfde uitzien, blijken echter sterk te kunnen verschillen in agressiviteit. Dat heeft gevolgen voor het behandelplan. Patiënten met een agressieve vorm wacht een andere en acutere behandeling dan patiënten met een gunstige variant.
 
We brengen o.a. de aanmaak van bloedvaten, de zuurstofopname en het energieverbruik van kankercellen in beeld.
 
Dr. Smits, die van haar natuur- en geneeskundepassie haar beroep heeft gemaakt, onderzoekt of dit onderscheid met nieuwe MRI-technieken wel goed te maken is: “We willen meer informatie dan locatie, grootte en structuur van de tumor. We gaan ook andere kenmerken van de tumor in kaart brengen. Maken de kankercellen nieuwe bloedvaten aan, nemen ze veel zuurstof op, verbruiken ze veel energie? Je zou kunnen zeggen dat we het gedrag van de tumor in beeld brengen.”
 

Hypermoderne technieken

Een gewone MRI is voor dit doeleinde niet of nauwelijks geschikt. Centraal in Smits’ onderzoek staan daarom hypermoderne technieken die luisteren naar de afkortingen pMRI (perfusie MRI), CEST (Chemical Exchange Saturation Transfer) en DTI (Diffusion Tensor Imaging). Ze legt uit wat ermee mogelijk is: “Met de perfusie MRI meten we de doorbloeding van de tumor en de omvang van de aanwezige bloedvaatjes. Hoe sterker de doorbloeding, hoe agressiever de tumor. CEST is een gloednieuwe techniek die nog maar op een paar plekken ter wereld beschikbaar is, o.a. in het ErasmusMC. We kijken ermee naar de eiwitafbraak en -opname. Hoe meer activiteit, hoe agressiever de tumor. DTI brengt de vezelbanen in de hersenen in beeld. Een verstoring daarvan kan wijzen op de ingroei van een tumor.”
 

Diagnostische revolutie

Een belangrijke vraag is of deze MRI-beelden meer zeggen dan wat de patholoog onder de microscoop ziet. Zonder op te zaken vooruit te lopen, is dat wel de verwachting. Uit eerder onderzoek bleek al dat de doorbloeding een goede graadmeter is voor de agressiviteit van een tumor. Sterker nog: de vooruitzichten voor de patiënt zijn er beter mee te voorspellen dan met de klassieke indeling in laag- en hooggradig. In dat opzicht kan Smits’ onderzoek een flinke kentering teweeg brengen in de manier waarop men hersentumoren beoordeelt.
 
Het is misschien heel groots om te denken dat we die operatie straks niet meer nodig hebben, maar ik denk echt dat dat haalbaar moet zijn.
 
Voor de patiënt is dat uiteraard van levensbelang. Hoe beter het gedrag van de tumor is te bepalen en te voorspellen, hoe gerichter de patiënt behandeld kan worden. Als de MRI-diagnostiek ook nog eens de hersenoperatie overbodig kan maken, is dat een dubbele opsteker voor de patiënt. Smits is er alles aan gelegen om dat te realiseren: “Als neuroradioloog ben ik erg betrokken bij de hersentumordiagnostiek in de kliniek. Met dit onderzoek wil ik bijdragen aan het diagnostisch proces. Ik zie waar het wringt tussen de beeldvorming en de pathologie. Ik weet met welke vragen behandelaars worstelen. Het is misschien heel groots om te denken dat we die operatie straks niet meer nodig hebben voor alleen de diagnostiek, maar ik denk echt dat dat uiteindelijk haalbaar moet zijn.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: dr. M. (Marion) Smits
Instituut: ErasmusMC
Vakgebied: neuroradiologie
Start onderzoek: 1 juli 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 480.000,-