Onderzoeker van de week: Floris Foijer

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Floris Foijer

​Als we aneuploïde cellen specifiek kunnen doden, hebben we een hele selectieve behandeling in handen.

Dr. Floris Foijer

Fouten in de celdeling: foute boel of achilleshiel?

Vlak naast het Universitair Medisch Centrum Groningen staat het hypermoderne onderzoeksinstituut ERIBA (European Research Institute for the Biology of Ageing). Hier proberen onderzoekers de biologie achter het verouderingsproces te doorgronden. Dr. ir. Floris Foijer leidt een onderzoeksgroep die zich bezighoudt met chromosomale instabiliteit: “Wij doen onderzoek naar lichaamscellen met een afwijkende hoeveelheid DNA. Wij willen weten welke gevolgen dat heeft en hoe dat kan leiden tot kanker.”

Slechte verdubbeling

Iedere menselijke lichaamscel (met uitzondering van geslachtscellen) bevat 23 paar chromosomen. Hierin zit ons erfelijk materiaal (DNA) verpakt. Wanneer een cel zich vermenigvuldigt, verdubbelt hij alle 46 chromosomen en verdeelt ze daarna keurig over 2 nieuwe dochtercellen. Dat gaat niet altijd goed, vertelt Foijer: “Fouten in de celdeling kunnen leiden tot cellen met te veel of juist te weinig chromosomen. Zo’n afwijking van de normale hoeveelheid DNA heet aneuploïdie. Een bekend voorbeeld is het syndroom van Down, waarbij alle lichaamscellen een extra chromosoom 21 hebben.”

Zeker 2 op de 3 kankercellen heeft een afwijkende hoeveelheid DNA.


Kankercellen zijn erg slordig bij het verdelen van hun DNA. Volgens Foijer is dan ook de meerderheid aneuploïde: “Zeker 2 op de 3 kankercellen heeft een afwijkende hoeveelheid DNA. Wij denken dat dat een unieke eigenschap van kankercellen is. In gezonde cellen komt het vrijwel niet voor. Vroeger dacht men van wel, maar die mythe hebben wij ontkracht met een nieuwe technologie die wij hebben doorontwikkeld.”

Heilige graal

Een eigenschap die uniek is voor kankercellen: het klinkt als de heilige graal binnen de kankerbestrijding. Foijer beaamt dat: “Als we aneuploïde cellen specifiek kunnen doden, hebben we inderdaad een hele selectieve behandeling in handen. Een behandeling die niet alleen beter werkt, maar waarschijnlijk ook nog veel minder bijeffecten zal hebben. Het gezonde weefsel blijft immers intact.”  

We hopen te achterhalen hoe celdelingsfoutjes uiteindelijk leiden tot kanker.


Zover is het nog niet. Eerst moeten de onderzoekers meer kennis over aneuploïdie vergaren. Foijer legt uit wat ze van plan zijn: “Om te beginnen gaan we onderzoeken wat het effect is van celdelingsfouten op gewone cellen. We willen in kaart brengen of deze foutjes een groeinadeel geven en hoe dat proces werkt. Daarna hopen we te achterhalen hoe deze foutjes leiden tot kanker.”

Foutjes afstraffen

De gedachte is dat aneuploïdie op zichzelf geen kanker veroorzaakt, maar pas in combinatie met bepaalde DNA-fouten. Daarom gaan de onderzoekers meten welke DNA-fouten samen met aneuploïdie cellen helpen om kankercellen te worden. Foijer beschrijft de laatste stap: “Als we dat weten, gaan we proberen in te grijpen in dat proces. Bijvoorbeeld met medicijnen die de gevolgen van die DNA-fouten ongedaan maken. We verwachten dat onze bevindingen op relatief korte termijn toepasbaar zijn in de kliniek.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: dr. ir. F. (Floris) Foijer
Instituut: UMC Groningen, locatie ERIBA
Vakgebied: moleculaire biologie
Start onderzoek: 1 oktober 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 564.900,-