Onderzoekers van de week: Marike Broekman & Raymond Schiffelers

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoekers van de week: Marike Broekman & Raymond Schiffelers

​Het is gaaf dat dit project een kans krijgt.

dr. Marike Broekman

Hersentumoren behandelen van binnenuit

Glioblastoom is de meest voorkomende kwaadaardige vorm van hersenkanker. De vooruitzichten voor patiënten zijn erg slecht. Gemiddeld leven mensen bij wie de diagnose glioblastoom gesteld is daarna maar 15 maanden. Momenteel bestaat de standaardbehandeling uit chirurgie, gevolgd door bestraling en chemotherapie. Maar de tumor volledig weghalen bij een operatie lukt helaas zelden en de therapie kent ernstige bijwerkingen. Doel van dit innovatieve project is het ontwikkelen van een nieuwe, effectieve behandelmethode met minder bijwerkingen. Onderzoekers van de week dr. Marike Broekman en prof. dr. Raymond Schiffelers leggen uit hoe ze dit voor elkaar willen krijgen.
 
Raymond Schiffelers werkt als onderzoeker in het UMC Utrecht: “Het grote voordeel daarvan is dat ik mee kan kijken met artsen. In dit geval keek ik mee met neurochirurg Marike Broekman tijdens het verwijderen van een hersentumor. Aan het eind van de operatie zie ik ze iets in de tumorholte sprayt. Dus ik vraag ‘wat is dat?’ Zij vertelt dat het fibrine is, een eiwit dat bloedingen voorkomt. Toen dacht ik: als je fibrine in die holte kunt sprayen, dan kun je vast ook andere medicijnen toedienen.”
 
Marike Broekman vult aan: “Na de operatie ontstaat in de hersenen een holte. Dat kan bij wijze van spreken ter grootte van een pinda zijn, maar ook een grapefruit. Vaak keert de ziekte terug vanuit deze holte. Daar willen we wat aan doen door die holte te vullen met een implantaat dat van binnenuit de omgeving verder bestraalt.”
 

Een veelzijdige gel

Er zitten nogal wat voorwaarden aan deze bestraling van binnenuit, weet Broekman: “Je kan niet zomaar radioactief materiaal in die holte leggen. Het zou wegspoelen, omdat de holte zich na de operatie vult met hersenvocht. Een belangrijk onderdeel van dit project is om een soort lijm te ontwikkelen, zodat die deeltjes blijven plakken in de holte.”
 
Over vier jaar hopen we klaar te zijn met al het benodigde voorwerk om de gel echt bij mensen te testen.
 
Het implantaat krijgt de vorm van een soort gel, legt Broekman uit. “In die gel zitten radioactieve nanodeeltjes die de overgebleven tumorcellen te bestralen. Dat is belangrijk, want als de tumor terugkomt gebeurt dat in 80 procent van de gevallen vanuit die holte. De radioactieve nanodeeltjes zelf zijn al uitgebreid getest en goedgekeurd voor behandeling van patiënten met leveruitzaaiingen.” 
 
Daarnaast bevat de gel een geneesmiddel dat zwellingen vermindert (dexamethason). “Na de operatie krijgen mensen vaak een opgeblazen gezicht en andere vervelende klachten door het slikken van dexamethasontabletten. In deze gel kunnen we dexamethason (en in de toekomst mogelijk ook andere middelen) heel gericht op de juiste plek achterlaten, dat werkt tegen deze zwellingen. Normaal worden hersenen beschermd tegen invloeden van buitenaf door de bloed-hersenbarrière, waardoor het moeilijk is om een geneesmiddel de hersenen in te krijgen, maar met deze gel kan dat wel.”
 
De hamvraag bij elke nieuwe techniek luidt wanneer de patiënt er in de kliniek mee behandeld kan worden. Het is nog niet zover: er moet nog veel onderzocht worden. “Over vier jaar hopen we klaar te zijn met al het benodigde voorwerk om de gel echt bij mensen te testen. Er staan nog belangrijke vragen open. Zo wil je bijvoorbeeld echt niet dat de radioactieve nanodeeltjes in de holte gaan rondzwemmen en terechtkomen op plekken waar ze niet horen.”

We hopen echt een verschil te maken en een goede therapie tegen deze dodelijke vorm van kanker te ontwikkelen.
 
Voor volledige genezing zal de gel niet direct zorgen, constateert Schiffelers: “Een glioblastoom heeft bijna altijd uitzaaiingen, ook al zie je ze niet. In dat opzicht is het een heel moeilijk te behandelen vorm van kanker. Onze nieuwe aanpak kan mensen wel extra tijd geven en een betere kwaliteit van leven.”
 
Desalniettemin durft hij wel te dromen: “Het is onderzoekers gelukt om ons immuunsysteem aan het werk te zetten tegen tumoren. Sommige vormen van bestraling kunnen het immuunsysteem activeren. Dat zou een mooie volgende stap zijn: kunnen we het immuunsysteem aan het werk zetten en combineren met de radioactieve gel, waardoor er echt een effectieve behandelmethode voor glioblastoom ontstaat?”
 

Technology for Oncology

Het onderzoeksproject ontvangt financiering van KWF en NWO-domein TTW, die hun krachten bundelen in het programma Technology for Oncology. Dat daagt technische en medische wetenschappers uit om nieuwe samenwerkingen aan te gaan. Het doel? Meer technische innovaties voor de preventie en behandeling van kanker.
 
De meerwaarde van dit programma zit ‘m volgens Broekman in de vertaling van onderzoek naar de kliniek: “Van begin af aan is de benodigde samenwerking met bedrijven die dit kunnen produceren aanwezig. Deze samenwerking maakt de kans op succesvolle vertaling naar een product het grootst.”
 
De financiering is dan ook een enorme opsteker voor het team. “Professor Schiffelers stuurde een mailtje met ‘hoera!’ in de titel. Voor ons is het gaaf dat dit project een kans krijgt. Met een multidisciplinair team hopen we echt een verschil te maken en een goede therapie tegen deze dodelijke vorm van kanker te ontwikkelen. Ik ben heel blij en vind het geweldig dat mensen zich inzetten door te collecteren voor KWF, of door te doneren tijdens de collecteweek!”
 
De ‘Technology for Oncology’ projecten worden medegefinancierd uit de Toeslag voor Topconsortia voor Kennis en lnnovatie (TKl) van het Ministerie van Economische Zaken.

Select the Component and add.
Close

Dossier

Naam: dr. M. (Marike) Broekman & prof. dr. R.M. (Raymond) Schiffelers
Instituut: UMC Utrecht
Vakgebied: farmacie/chirurgie
Start onderzoek: 2017
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: 127.546,- euro