Onderzoekers van de week: Margreet Veening en Esmee Kooijmans

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoekers van de week: Margreet Veening en Esmee Kooijmans

​De energie en strijdlust van kinderen geven mij ook veel energie.

Esmee Kooijmans

​Late effecten van behandeling voor kinderkanker

In de afgelopen decennia is er grote vooruitgang geboekt bij de behandeling van kinderen met kanker. Tegenwoordig geneest 75% van de kinderen. Er valt echter nog veel werk te doen: uiteraard moet het genezingspercentage nog verder omhoog. Maar ook als het gaat om de bijwerkingen, ten tijde van de behandeling alsook in het latere leven, de zogenaamde late effecten, is er nog grote winst te behalen.
 
In het VU Medisch Centrum doen dr. Margreet Veening en promovendus Esmee Kooijmans onderzoek naar  ‘late effecten’ bij overlevers (survivors) van kinderkanker.
 
 

Risico op nierschade

Het onderzoek maakt deel uit van de SKION LATER-studie, legt Veening uit. “Dat is een landelijk initiatief waarin de Nederlandse kinderoncologische behandelcentra de krachten bundelen om in kaart te brengen welke ongewenste lange-termijn effecten op allerlei gebieden op kunnen treden als gevolg van (de behandeling van) kinderkanker. Er zijn projecten die zich richten op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten en op longklachten. Wij kijken in dit project naar nierschade.  Een gestoorde nierfunctie komt vaak pas laat aan het licht omdat het veelal geen klachten geeft. Pas als de nieren het vrijwel niet meer doen, ontstaan er klachten; en op dat moment is er veelal niets meer aan te doen. Wanneer je nierschade in een vroeg stadium opspoort, kun je met medicatie, dieet en leefregels vaak nog ingrijpen en verdere achteruitgang voorkomen.”
 
Kooijmans beschrijft een aantal nieuwe methoden waarmee ze nierschade in dit project  in kaart gaat brengen: “Er worden 24-uurs bloeddrukmetingen gedaan bij een aantal survivors. Dat geeft meer informatie dan een enkele meting. Een normale bloeddruk is gedurende de nacht lager dan overdag. Als de bloeddruk ’s nachts onvoldoende daalt, kan dat een eerste teken zijn dat er misschien meer aan de hand is. Ook werken we met een nieuwe biomarker die volgens recent onderzoek beter in staat is om de nierfunctie te bepalen.”
 
Kinderen hebben na de behandeling nog een heel leven voor de boeg, wij willen eraan bijdragen dat dat ook een goéd leven is.
 
Het onderzoek wordt gedaan bij survivors van kinderkanker die inmiddels de volwassen leeftijd hebben bereikt en reeds de late effecten (LATER) polikliniek bezoeken voor reguliere zorg. Zij worden  momenteel uitgenodigd om aan de landelijke renale late effecten studie deel te nemen, waarna de survivors een vragenlijst in moeten vullen. Tevens wordt de bloeddruk gemeten en wordt er bloed en urine geanalyseerd. Daarnaast wordt bij een aantal survivors van het VUMC en AMC de bloeddruk onderzocht met  een 24-uursbloeddrukmeter.
 
 

Een unieke, complete groep

In totaal hopen ze  gegevens van 2000 survivors te verzamelen. Veening: “Dat is het mooie van de LATER-studie: de complete groep van mensen die voor kinderkanker werd behandeld tussen 1960 en 2002 is in beeld en er is goed bij gehouden welke ziekte en behandeling de mensen in het verleden kregen. Dat maakt het mogelijk dat we straks goede conclusies kunnen trekken."

De conclusies die uit deze grote studie in survivors van kinderkanker naar voren zullen komen, kunnen zowel voor survivors als toekomstige patiënten voordeel opleveren. “Als we bij een survivor bijvoorbeeld eiwitlekkage in de nieren vaststellen kun je dit met medicatie verminderen waardoor de nierfunctie langer goed blijft”, aldus Veening. “Uit dit onderzoek zal ook blijken wie het grootste risico heeft op nierschade; deze mensen zullen vaker teruggezien worden op de polikliniek voor behandeling en adviezen t.a.v levensstijl. Bovendien wordt de informatie ook meegenomen bij de ontwikkeling van nieuwe behandelprotocollen. Als we zien dat een middel op latere leeftijd voor nierschade zorgt, dan kun je zoeken naar alternatieven, of er minder van geven.”
 
Kooijmans vult aan: “Als we goed in kaart hebben wat de ernst en omvang van het probleem is, kunnen we patiënten beter voorlichten over de risico’s, en huidige richtlijnen en behandelprotocollen verbeteren. Dat is belangrijk: kinderen hebben na de behandeling nog een heel leven voor de boeg, wij willen eraan bijdragen dat dat ook een goéd leven is.”
 
 

Meer betekenen voor kinderen

Kooijmans hoopt zich na dit promotieonderzoek te kunnen specialiseren tot kinderarts en later tot kinderarts-oncoloog, een beroep waarin ze een verschil voor de patiënt verwacht te kunnen maken: “De diagnose kanker overvalt een gezin enorm, en ze gaan vervolgens een heel intensief traject in. Maar dat is ook een periode waarin je als arts veel kunt betekenen. Dat lijkt me heel mooi. De energie en strijdlust van kinderen geven mij ook veel energie.”
 
Ook Veening is goed op haar plek in de kindergeneeskundige oncologie: “Mensen hebben vaak het beeld dat het alleen maar ellende is in de kinderoncologie. Maar het mooie van kinderen is dat als ze zich op enig moment niet ziek voelen, ze toch opgewekt zijn. Ondanks dat ze een levensbedreigende ziekte hebben. Dan hebben ze misschien wel een kaal koppie, maar fietsen ze gewoon rond op de afdeling.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​​​Naam: dr. Margreet Veening & Esmee Kooijmans
Instituut: VU Medisch Centrum
Vakgebied: Kinderoncologie
Start project: 1 december 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: 399.100,- euro