Onderzoekers van de week: Marcel Stokkel en Linda de Wit - van der Veen

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoekers van de week: Marcel Stokkel en Linda de Wit - van der Veen

​Door Cerenkov-straling geven tumorcellen een zwak lichtsignaal.

dr. Linda de Wit - van der Veen

Prostaatkanker beter verwijderen met Cerenkov-straling

In het onderzoeksprogramma Technology for Oncology dagen KWF en technologiestichting STW wetenschappers uit om samen te werken met elkaar en met bedrijven. Dit moet leiden tot nieuwe innovaties voor de preventie en behandeling van kanker. In het geval van onderzoekers dr. Marcel Stokkel, dr. Linda de Wit – van der Veen en prof. Kees Slump gaat het om een nieuwe techniek die helpt om tumorweefsel beter weg te snijden bij een operatie. In eerste instantie voor prostaattumoren, maar later wellicht ook voor andere tumorsoorten.

Marcel Stokkel, hoofd van de afdeling Nucleaire Geneeskunde in het AVL, schetst het probleem: “Als mannen met prostaatkanker worden geopereerd, lukt het in 20 tot 30 procent van de gevallen niet om de complete tumor te verwijderen. Zo’n tumor is namelijk niet een mooi bolletje, maar groeit heel grillig.”
 

Licht in een schoenendoos

Linda de Wit – van der Veen werkt op dezelfde afdeling als technisch geneeskundige. Ze houdt zich bezig met het implementeren van nieuwe technieken in het ziekenhuis en legt uit hoe deze techniek werkt. “We gebruiken Cerenkov-straling, dat is een zwak licht dat ontstaat bij radioactiviteit. We hebben een radioactieve stof die bindt aan prostaatkanker-cellen. Door de Cerenkov-straling geven deze tumorcellen een zwak lichtsignaal af. Met het blote oog zie je die niet, maar met een speciale camera wel. Als er nog straling is te zien op het oppervlak, weet je dat de chirurg de tumor niet volledig heeft weggenomen.”
 
We kunnen nu voor het eerst beide trajecten samenvoegen.
 
De wijze waarop de techniek vorm krijgt, kan nog veranderen: “Nu is het nog een soort lichtdichte schoenendoos. De chirurg haalt tijdens de operatie de tumor eruit en legt deze in de doos, met daarin de camera die Cerenkov-straling detecteert. Als de snijrand straling afgeeft, moet je terug naar de patiënt. Net zolang tot er geen straling meer is te zien. In de toekomst is de patiënt als het ware zelf de lichtdichte schoenendoos. Dus dat je tijdens de operatie live op een camera ziet of er nog tumorweefsel aanwezig is en dit direct kunt verwijderen.”
 

Patiënt- en chirurgvriendelijk

In de ruim 2 jaar dat het onderzoek duurt, staan de nodige vragen op de agenda. Zoals het moment waarop de radioactieve stof moet worden ingebracht. Stokkel: “Hoeveel er uiteindelijk in de prostaat terechtkomt, verschilt per patiënt. En als hij naar de operatiekamer gaat, hoeveel lichtsignaal is er dan nog over? Die timing, dat is één van de onderzoeksvragen. Daarnaast kijken we ook naar de veiligheid: het middel is veilig voor de patiënt, die raakt het middel zo weer kwijt door radioactief verval of uitscheiding. Maar de chirurg staat dichtbij en vangt ook straling op. Daarom doen we ook metingen om te bekijken hoe de chirurg en de assistenten veilig kunnen opereren.” Al deze vragen worden beantwoord in nauwe samenwerking met prof. Kees Slump van de Universiteit Twente en de commerciële partner Lightpoint Medical Ltd.
 
Stokkel mikt er op dat prostaatkanker dankzij deze techniek beter wordt verwijderd. En daardoor minder vaak terugkeert. Maar zover is het nog niet, bezweert hij: “Wij denken dat deze techniek een belangrijke rol gaat spelen, maar dat moeten we nog wel in dit onderzoek aantonen. We staan nog aan het begin. Het is nog niet zo dat we de deuren kunnen openen voor patiënten met prostaatkanker.”
 
Door de krachtenbundeling van KWF en STW komt dat moment wel sneller dichterbij, besluit De Wit – van der Veen: “Het onderzoek waarin we de techniek zelf aantonen, is experimenteel en niet-klinisch. Typisch iets waarbij STW vaak subsidies inzet. Alleen stopt het vaak op het moment dat het klaar is om bij de patiënt te gebruiken. We kunnen nu voor het eerst beide trajecten samenvoegen.”
 
Stokkel: “Daar zijn we erg blij mee. We hebben zeker ook een glas geheven met elkaar!”
 
De ‘Technology for Oncology’ projecten worden medegefinancierd uit de Toeslag voor Topconsortia voor Kennis en lnnovatie (TKl) van het Ministerie van Economische Zaken.

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: dr. M.P.M. (Marcel) Stokkel,
dr. B.J. (Linda) de Wit - van der Veen
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: Nucleaire geneeskunde
Start onderzoek: 2017
Looptijd: 2 jaar
Financiering KWF: € 72.926,-