Onderzoekers van de week: Elsken van der Wall & Roel Deckers

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoekers van de week: Elsken van der Wall & Roel Deckers

Met deze technologie bouw je een hele hoge concentratie chemotherapie op in de verwarmde tumor.

dr. ir. Roel Deckers

Borstkanker bestrijden met hittegevoelige cocons

Zo min mogelijk opereren: dat is de toekomstdroom van prof. dr. Elsken van der Wall. Uiteraard niets ten nadele van het goede werk van chirurgen, maar Van der Wall hoopt dat de techniek ons ooit zover brengt dat tumoren te vernietigen zijn zónder te hoeven opereren. Samen met dr. ir. Roel Deckers spant ze zich in voor een innovatieve methode om deze droom werkelijkheid te laten worden voor borstkankerpatiënten.
 
Internist-oncoloog Van der Wall en senior onderzoeker Deckers werken in het UMC Utrecht, en wel in het Cancer Center dat een aantal belangrijke onderzoekspijlers kent, waaronder de ontwikkeling en de toepasbaarheid van de organoïdtechnologie (ontwikkeld door prof Hans Clevers en co) en beeldgestuurde behandelingen.
 
Van der Wall: “Beeldgestuurde behandeling noemen we ook wel ‘opereren zonder snijden’. MRI is de meest precieze beeldvormende technologie tot nu toe. Daarmee kunnen we heel gedetailleerd zien hoe weefsel eruit ziet. Als je MRI combineert met een apparaat dat tevens de gevonden afwijking behandelt, heb je ‘the best of both worlds’.”
 

Chemotherapie in hoge dosering op de juiste plaats

Het behandelapparaat is in dit geval ultrasound (of specifieker: HIFU, wat staat voor High Intensity Focused Ultrasound). Kanker bestrijden met geluid? Van der Wall licht het toe: “Als je geluidsgolven bundelt tot één punt, het brandpunt, dan kun je op die plek de temperatuur verhogen in het lichaam. Wat wij doen is dit: we verpakken een chemotherapie in een soort hitte-gevoelige cocon. Op het moment dat de cocon onder de verwarming van de HIFU terechtkomt, barst hij open en komt dit middel op de plek die verwarmd is vrij. Dat betekent dat je op die plek een hele hoge dosering van het middel opbouwt, maar de rest van het lichaam daar veel minder last van heeft.”
 
Dit is een zogenaamde ‘proof of concept study’. Laten zien dat het werkt, daar gaat het om.

Chemotherapie op precies de juiste plaats zijn werk laten doen. Dat vergroot volgens Van der Wall de kans van slagen aanzienlijk: “Een aanzienlijk deel van de vrouwen die worden behandeld voor borstkanker krijgen na de operatie chemotherapie om mogelijke uitzaaiingen te behandelen en te voorkomen. We weten van veel soorten chemotherapie dat je kankercellen beter uit kunt schakelen naarmate je een hogere dosis chemotherapie kunt geven. Alleen is een hoge dosering vaak niet mogelijk, omdat de andere, gezonde, organen in het lichaam dat niet aankunnen.”
 

De perfecte temperatuur

Deckers laat op een monitor zien dat de techniek werkt. Nog niet in patiënten -daar zijn de komende 3 jaren onderzoek voor- maar al wel in een soort gel die de tumor nabootst: “Het lukt om met HIFU gedurende langere tijd de temperatuur in de tumor stabiel tot 42 graden Celsius te verwarmen. Dat is de temperatuur waarop de deeltjes van de cocon smelten. Liposomen heten deze deeltjes. De liposomen worden via het bloed aangevoerd, dus komen niet alle liposomen tegelijk langs de verwarmde tumor. Je krijgt dus steeds een nieuwe aanvoer van liposomen met verpakte chemotherapie, en zo komt er steeds meer chemotherapie vrij. Zo bouw je een hele hoge concentratie chemotherapie op in de verwarmde tumor.”
 
De techniek voorziet bovendien in een soort thermostaatfunctie, weet Deckers: “We kunnen de temperatuur meten met MRI. Dus terwijl we de tumor met MRI in beeld brengen en met HIFU de temperatuur verhogen, kunnen we bijsturen als de temperatuur te hoog of laag wordt.”
 

Wanneer en voor wie?

Op papier klinkt de techniek fantastisch, maar de behandeling is nog geen realiteit. “In deze studie, die 3 jaar duurt, hopen we 6 tot 12 borstkankerpatiënten te behandelen. Uit ervaring met eerdere studies weet ik dat je na elke patiënt wel nieuwe verbeterpunten ziet voor de volgende patiënt.” Van der Wall vult aan: “Dit is een zogenaamde ‘proof of concept study’. Laten zien dat het werkt, daar gaat het om. Maar als eerste vooral dat patiënten de behandeling kunnen verdragen en als patiëntvriendelijk ervaren. Ze moeten immers wel een uur stilliggen in de MRI.”
 
De focus in deze studie ligt op vrouwen met borstkanker waarbij al uitzaaiingen op afstand zijn. Van der Wall legt uit waarom: “Als er nog geen uitzaaiingen zijn en de tumor klein is, zijn er zoveel meer mogelijkheden. Van die groep is er ruim 90% na tien jaar nog in leven; voor de groep vrouwen waarbij er al uitzaaiingen op afstand zijn is dat ongeveer 9 procent. Daarbij is altijd de discussie geweest: ‘draagt het nog iets bij om, als er al uitzaaiingen in andere organen zijn, de tumor in de borst te behandelen?’ Recent onderzoek suggereert dat dat bij sommige patiënten het geval zou kunnen zijn. De gedachte is dat de tumor in de borst zelf een soort voedingsbodem is die de uitzaaiingen op afstand onderhoudt. Daarom denken we dat deze vrouwen bij uitstek baat hebben bij de behandeling uit dit onderzoek, want die tumor in de borst pakken we heel gericht aan.”
 
Het duo staat aan het begin van 3 spannende jaren, waarin de werkzaamheid van de behandeling zich moet bewijzen. Voor van der Wall levert de samenwerking met Deckers veel energie op: “Ik vind het ontzettend leuk om met jonge mensen te werken. Ik ben blij dat er ook na mij weer een generatie komt die enthousiast is en heel goed nadenkt over onderzoek dat patiënten met kanker betere vooruitzichten biedt!”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​​Naam: prof. dr. E. (Elsken) van der Wall & dr. ir. R.H.R. (Roel) Deckers
Instituut: UMC Utrecht
Start onderzoek: 1 december 2016
Looptijd: 3 jaar
Financiering KWF: €370.200,-