Onderzoeker van de week: Sjoerd van der Burg

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Sjoerd van der Burg

​Soms moet je even diep zuchten, maar dan ga je met goede moed weer door. Omdat je weet: het gaat lukken.

Prof. Sjoerd van der Burg

Keelkanker bestrijden met afweercellen

​Het humaan papillomavirus (HPV) veroorzaakt wratten, maar er bestaan ook varianten waar je kanker van kunt krijgen. Professor Sjoerd van der Burg werkt aan HPV-16, de variant die onder andere keelkanker veroorzaakt. De behandeling daarvan kan een patiënt zwaar verminken en spreken of slikken heel moeilijk maken.
 
Een rot-virus dus. Maar van der Burg houdt er stiekem toch van. “Voor ons onderzoekers zijn HPV en keelkanker eigenlijk heel boeiend. Die combinatie geeft ons als het ware 4 onderzoeksgroepen. Groep 1 is groot, dat zijn al die mensen die met HPV  in aanraking komen en er niet ziek van worden, doordat hun immuunsysteem het virus opruimt. Groep 2 bestaat uit mensen die wel kanker krijgen door HPV, maar die goed te behandelen zijn. We denken dat hun immuunsysteem daar ook een rol in speelt. Groep 3  is het kleine deel van de patiënten bij wie de behandeling veel minder goed aanslaat. En groep 4 zijn de mensen die keelkanker krijgen zonder dat ze een HPV infectie hebben, dat is maar liefst de helft van alle mensen met keelkanker. Door deze groepen te bestuderen kunnen we leren hoe keelkanker ontstaat en hoe het afweersysteem zich daartegen weert. En hopelijk ook hoe we het afweersysteem daarbij kunnen helpen. Want dat wil je uiteindelijk bereiken: dat je minder rigoureus hoeft te snijden en minder heftig kunt bestralen omdat je de eigen afweercellen laat meehelpen om de tumor te vernietigen.”
 

'Geprakte' tumoren

Van der Burg is al heel lang geïnteresseerd in het afweersysteem. “Ik vond immunologie het boeiendste deel van mijn opleiding. Na drie jaar andermans experimenten uitvoeren, wilde ik mijn eigen proeven opzetten,” vertelt hij. “Toen ben ik gaan promoveren om daarna het onderzoek naar HPV in te duiken. Dat heeft me niet meer losgelaten.”
 
Wij kijken niet alléén naar de kankercellen, maar naar de totale mix.
 
Van der Burg heeft voor dit onderzoek een manier ontwikkeld om tegelijkertijd tumorcellen te kunnen onderzoeken én de afweercellen die zich in de tumor genesteld hebben. Want hoewel die afweercellen beïnvloeden hoe de tumor reageert op behandeling, worden ze vaak niet bij het onderzoek naar anti-kankermedicijnen betrokken. Van der Burg en zijn collega’s doen dat wel. “Wij kijken niet alléén naar de kankercellen, maar naar de totale mix. We prakken zo’n mond-keeltumor aan gort in een héél klein blendertje. Dan trillen alle cellen van elkaar los. Op die mix van losse cellen testen we dan combinaties uit van anti-kanker medicijnen en stoffen die de afweercellen stimuleren. En ook ons nog experimentele HPV-vaccin.” Dit is geen preventief vaccin, maar een therapeutisch vaccin dat het afweersysteem moet mobiliseren tegen een tumor die er al is. Later zullen de middelencombinaties die bij de ‘geblenderde’ cellen het beste werken, ook getest worden bij patiënten.
 
Dat experimentele HPV-vaccin hebben van der Burg en zijn collega’s in een ander door KWF gesubsidieerd onderzoek ontwikkeld. “Het lijkt te werken tegen sommige voorstadia van HPV-kanker,” zegt van der Burg. “We denken dat ons vaccin het afweersysteem een schop onder zijn kont geeft. Dat kan heel nuttig zijn voor patiënten bij wie de standaard behandeling niet aanslaat.”
 
Er zijn zulke grote stappen gemaakt de afgelopen 10 jaar.
 

De kans op genezing

Van der Burg hoopt dat dit onderzoek niet alleen een beter behandeling dichterbij brengt, maar ook helpt bij het voorspellen van de kans op genezing. “We kunnen in onze geblenderde tumoren aantonen welke patiënten afweercellen tegen HPV in hun tumor hebben. Vervolgens gaan we kijken hoe het die patiënten na de behandeling vergaat. Zo willen we uiteindelijk een test maken die de genezingskansen na behandeling voorspelt. Als je van te voren weet dat de kans maar klein is dat een nare behandeling aanslaat, maak je als patiënt misschien andere behandelkeuzes.”
Dit is fundamenteel onderzoek, maar de toepassing bij patiënten lijkt niet meer ver weg. Van der Burg vindt dat heel inspirerend. “Er zijn zulke grote stappen gemaakt de afgelopen 10 jaar. We weten nu al dat we dit onderzoek niet voor niets doen. Soms moet je even diep zuchten, maar dan ga je met goede moed weer door. Omdat je weet: het gaat lukken.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: dr. S.H. (Sjoerd) van der Burg
Instituut: Leids Universitair Medisch Centrum
Vakgebied: Immunologie
Start project: 1 oktober 2014
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: 562.300,- euro