Onderzoeker van de week: Robbert Spaapen

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Robbert Spaapen

​Over vier jaar hoop ik te weten of het middel effectief genoeg is om een patiëntenstudie te starten.

Dr. Robbert Spaapen

Betere immunotherapie door aanpak van glycolipiden

​Aankomend weekend wordt tijdens de officiële cheque-overhandiging bekend welk bedrag de deelnemers van de Alpe d'HuZes dit jaar op hebben gehaald voor de kankerbestrijding. Onderzoeker van de week dr. Robbert Spaapen was in juni óók aanwezig op de berg, met een dubbele pet op: als fietsend deelnemer én als Bas Mulder Award winnaar. De jonge onderzoeker wil de prestigieuze onderzoeksprijs gebruiken om effectievere immunotherapie voor kankerpatiënten mogelijk te maken. Dat doet hij in het laboratorium van Sanquin, vlak naast het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam.
 
Het idee achter immunotherapie is dat je lichaam zelf in staat is om kankercellen op te sporen en te vernietigen, net als bij andere ziekmakers (bacteriën en virussen) gebeurt. Dat kankercellen tegen de stroom in toch succesvol overleven, komt omdat ze allerlei trucs uithalen om zich te verstoppen voor het immuunsysteem, of deze zelfs te saboteren. Daarom proberen onderzoekers het afweersysteem een handje te helpen.
 

Hinderlijke antennes

Spaapen richt zich daarbij op zogenaamde glycolipiden op de buitenkant van tumorcellen. Dat zijn een soort antennes, opgebouwd uit vet en suiker. Tumorcellen met veel van deze antennes worden niet herkend door het afweersysteem, waardoor ze hun eigen gang kunnen gaan en uitgroeien. “In mijn onderzoek wil ik voor verschillende vormen van kanker bepalen of die glycolipiden een rol spelen. We hebben bij een aantal melanomen al gezien dat ze die glycolipiden op de oppervlakte zetten om te ontsnappen aan het afweersysteem. Maar niet in heel veel gevallen. We verwachten dat dit bij andere tumoren vaker voorkomt.”
 
Daarom werkt de onderzoeker samen met diverse instituten om -naast melanomen- ook materiaal van darmkanker en baarmoederhalskanker te verkrijgen. “De experimenten kosten veel tijd. Daarom willen we ons gaan focussen op de groep waar we de beste resultaten bij kunnen boeken.” 
 
We weten nu zóveel meer dan tien, twintig jaar geleden. Die lijn moeten we doortrekken.
 
Daarna zou het wel eens snel kunnen gaan, denkt Spaapen: “Er is een medicijn dat dat de aanmaak van die glycolipiden verhindert. Het wordt al toegepast bij bepaalde stofwisselingziekten. Ik wil in dit project uitzoeken of het ook werkt bij kankercellen. Over vier jaar hoop ik te weten of het middel effectief genoeg is om een patiëntenstudie te starten. Dat is spannend, want je kan wel iets in het laboratorium vinden, maar het is natuurlijk de vraag of het dan ook daadwerkelijk in de mens werkt.”
 

Puzzels en fietsen

Het is een vraag die wel aan hem is toevertrouwd. “Van jongs af aan zijn puzzels altijd een hobby van me geweest. Ik vind het fantastisch om erachter te komen waarom iets wel of niet werkt. Daarom ben ik Medische Biologie gaan studeren, met het idee ‘dan los je óók een puzzel op, maar dan zodat mensen behandeld kunnen worden’. Ik heb sinds mijn studie altijd het idee gehad dat ik graag kankeronderzoek wilde doen. Het is een ziekte met een ongelofelijke impact.
 
Wetenschappelijk onderzoek is duur, besluit Spaapen tot slot. “Er is in al die jaren enorm veel geld bij elkaar gefietst. Dat maakt het misschien moeilijk te begrijpen waarom kanker nog niet is opgelost. Toch wordt er veel progressie geboekt. We weten nu zóveel meer dan tien, twintig jaar geleden. Die lijn moeten we doortrekken.”
 
Spaapen droeg daar zelf aan bij door met een aantal Sanquin-collega’s geld in te zamelen en mee te fietsen op de Alpe: “Tijdens mijn vier beklimmingen heb ik met enorm veel respect gekeken naar de duizenden die zich op de Alpe als deelnemer of vrijwilliger inzetten voor het goede doel, een indrukwekkende ervaring. ’s Ochtends in de kou, ’s middags onder een wolkendek en tegen de avond in de regen hebben we met ons team keer op keer het onderste uit de kan gehaald en de 13,8 km met gemiddeld 8% stijgingspercentage omhooggeknokt. Met alle steun en verschillende mooie acties zijn wij als team er in geslaagd om een totaalbedrag van bijna 14000 euro bij elkaar te klimmen! Een fantastische bijdrage voor meer vernieuwend onderzoek naar kanker dat dan volgend jaar gestart kan worden.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: Dr. R.M. (Robbert) Spaapen
Instituut: Sanquin
Vakgebied: Immunologie
Start onderzoek: 1 april 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 778.048,-