Onderzoeker van de week: Reuven Agami

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Reuven Agami

De tumor doet dingen die een normale cel niet doet.

Prof. dr. Reuven Agami

Tumoren op dieet

Niet alle kankersoorten zijn even agressief. Sommigen soorten kanker groeien sneller en verspreiden zich eerder en makkelijker naar andere delen van het lichaam. Dit bemoeilijkt de behandeling. Deze patiënten hebben daardoor vaak slechte vooruitzichten: een snelle terugkeer van de tumor en een korte overleving.

Daarom wil Reuven Agami, professor in genetica aan het van Leeuwenhoek te Amsterdam en aan het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam, een methode ontwikkelen om deze agressieve tumoren zwakker te maken. Hiervoor richt Agami zich op aminozuren: stoffen die de cellen hoofdzakelijk gebruiken om eiwitten te maken, maar ook voor energie en om DNA te maken. “De tumor heeft deze stoffen hard nodig om te groeien. In het begin is de tumor klein en krijgt hij genoeg aminozuren van het bloed. Maar zodra de tumor begint te groeien vraagt hij steeds meer van zijn omgeving. Uiteindelijk kan de omgeving de vraag niet meer aan en krijgt hij minder bloed en dus minder voedsel. De tumor kan nog groeien, maar is beperkt. Er is net een balans tussen wat de tumor zelf maakt, wat hij krijgt van het bloed en wat hij nodig heeft.”
 
Als je de patiënt naast chemotherapie of radiotherapie ook behandelt met aminozuurtherapie wordt de effectiviteit van de behandeling groter, zonder extra bijwerkingen.
 

Uit balans

Door de tumor met normaal weefsel te vergelijken kan Agami onderzoeken van welk aminozuur de tumor net genoeg krijgt. Door dit aminozuur vervolgens verder te verminderen in het bloed, krijgt de tumor niet meer de stoffen die noodzakelijk zijn om door te groeien. De tumor raakt dan uit balans, maar de gezonde cellen in het lichaam van de patiënt komen hierdoor in de problemen.
 
Het verschil zit hem in het gebruik van deze aminozuren benadrukt Agami: “De tumor doet dingen die een normale cel niet doet. De tumor maakt aminozuren voor energie en DNA om snel te delen, maar kan het niet goed gebruiken voor de eiwitproductie. In een normale cel is het gebruik in evenwicht en zal de cel dus niet gevoelig zijn wanneer je aminozuren in het bloed vermindert. Dus, als je de patiënt naast chemotherapie of radiotherapie ook behandelt met aminozuurtherapie wordt de effectiviteit van de behandeling groter zonder extra bijwerkingen.”

De effectiviteit van deze combotherapie is al gebleken in de jaren ‘80. Agami: “Door patiënten met acute lymfatische leukemie te behandelen met chemotherapie en door een specifiek aminozuur in het bloed te verminderen is de overleving van deze groep enorm gestegen: van 5% naar 90% . Deze combotherapie wordt sindsdien dagelijks in de kliniek toegepast. Maar dit is tot nu toe het enige voorbeeld van een combotherapie met aminozuurtherapie.”
 
Hopelijk is het binnen 4 jaar routine om patiënten met onze techniek te screenen op hun aminozuurgevoeligheid. Deze diagnostiek kan dan gekoppeld worden aan specifieke aminozuurtherapieën.
 

Op de knieën

Agami hoopt dat het niet bij één voorbeeld blijft. “Ons doel is om de effectiviteit van chemotherapie en bestraling bij agressieve tumoren, zoals glioblastoom en eierstokkanker, te vergroten door tegelijkertijd één van de aminozuren waarvoor de tumor gevoelig is in het bloed te verminderen.”

Resistentie is bovendien een groot probleem bij eierstokkanker weet Agami. “Bij 80-90% van de patiënten keert de tumor na een jaar weer terug. En die tumor is veranderd en resistent geworden voor de behandeling.” Uit zijn onderzoek is al gebleken dat de resistente en gevoelige tumoren metabolisch gezien verschillen in hun aminozuurproductie. Door een aminozuur in het bloed te verminderen die de resistente tumor nodig heeft om te groeien hoopt Agami de tumor opnieuw op de knieën krijgen.
 

Behandeling op maat

Met fundamenteel onderzoek hoopt Agami technieken te ontwikkelen en te verbinden met de patiënt. “Hopelijk is het binnen 4 jaar routine om patiënten met onze techniek te screenen op hun aminozuurgevoeligheid. Deze diagnostiek kan dan gekoppeld worden aan specifieke aminozuurtherapieën. Als wij dit bereiken, zijn we heel blij!” 

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: Prof. dr. R. (Reuven) Agami
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: genetica
Start onderzoek: medio 2017
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 621.641,-