Onderzoeker van de week: Iris Nagtegaal

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Iris Nagtegaal

​Op dit moment is het lastig om patiënten met de erfelijke vorm van alvleesklierkanker op te sporen.

Prof. dr. Iris Nagtegaal

Opsporing verzocht: erfelijke alvleesklierkanker

Alvleesklierkanker is 1 van de meest dodelijke kankersoorten, omdat de ziekte meestal al ver gevorderd is op het moment van ontdekken. Driekwart van de patiënten met alvleesklierkanker overlijdt binnen een jaar na diagnose. Van deze patiënten lijkt 10 tot 20% een erfelijke aanleg te hebben voor het ontwikkelen van alvleesklierkanker. “Maar,” weet prof. Iris Nagtegaal “op dit moment is het lastig om patiënten met de erfelijke vorm van deze ziekte op te sporen.” Dit komt doordat in deze families vaak ook andere soorten tumoren voorkomen zoals borstkanker, darmkanker en melanoom. Doordat de kanker zich op verschillende plaatsen in het lichaam openbaart, denken de artsen minder snel aan een erfelijke vorm. 
 
“Bepaalde combinaties van kankersoorten kunnen wijzen op een erfelijke kankersyndroom.”

Juist bij alvleesklierkanker is het van belang om patiënten met een erfelijke vorm van deze tumor vaker en effectiever te herkennen, benadrukt Nagtegaal. “Zodra bekend is dat de patiënt erfelijke alvleesklierkanker heeft kan er bij de familieleden specifiek gezocht worden naar vroege vormen van alvleesklierkanker. Wanneer de kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is er een grotere kans dat zij daarvan kunnen genezen.” Bovendien komen er steeds meer medicijnen beschikbaar voor patiënten met erfelijke kankersoorten, die betere resultaten lijken te geven.
 
 

DNA onder de loep

Om patiënten met een erfelijke vorm van alvleesklierkanker op te sporen gaat Nagtegaal aan het Radboudumc specifieke afwijkingen in het DNA onderzoeken. Dit DNA is afkomstig uit het tumorweefsel van patiënten die verschillende vormen van kanker hebben gehad, waaronder alvleesklierkanker. “Wij denken dat in deze groep patiënten het risico op erfelijke kanker groter is.” legt Nagtegaal uit. “Patiënten met een erfelijk kankersyndroom hebben ergens een fout in hun DNA. Een fout die heel essentieel is in het ontstaan van kanker. Deze afwijking zit in alle cellen van hun lichaam. Maar, sommige organen zijn gevoeliger voor het ontwikkelen van kanker dan andere. Bepaalde combinaties van kankersoorten kunnen daarom wijzen op een erfelijk kankersyndroom.”

In eerder onderzoek heeft Nagtegaal laten zien dat deze strategie effectief is in het opsporen van patiënten met erfelijke darmkanker. “We vinden op dit moment heel veel mensen met erfelijke darmkanker door naar de individuele patiënt te kijken en niet naar de familie.” Door de nieuwe strategie toe te passen is het gevonden percentage van patiënten met erfelijke darmkanker gestegen van 30 naar 70. Door hun familieleden regelmatig te controleren kunnen artsen de tumoren voorkomen of in een heel vroeg stadium ontdekken.
 
“Als we kunnen aantonen dat deze diagnostische strategie goed werkt om patiënten met een erfelijk kankersyndroom te herkennen, kan het snel in de kliniek worden toegepast.”
 

Hulp van de computer

Als deze strategie ook bij erfelijke alvleesklierkanker zijn vruchten afwerpt, hoopt Nagtegaal de tumoren op een andere snelle manier te kunnen ontdekken. Dit door middel van digitale beeldanalyse. “Vaak zien erfelijke kankersoorten er anders uit onder de microscoop. Maar, wij kunnen niet alle patronen herkennen, die de computer wel herkent. Zodra de computer aangeeft dat de tumor is ontwikkeld op basis van een erfelijke belasting, kunnen wij specifieke afwijkingen in het DNA onderzoeken die hiervoor bewijzend zijn.” Dit kan er voor zorgen dat artsen ook erfelijke alvleesklierkanker kunnen herkennen wanneer patiënten geen andere kankers in hun voorgeschiedenis hebben.
 
“Als we kunnen aantonen dat deze diagnostische strategie werkt om patiënten met een erfelijk kankersyndroom te herkennen, kan het snel in de kliniek worden toegepast.” Daarom hoopt Nagtegaal veel patiënten met erfelijke alvleesklierkanker met deze strategie te ontdekken. “Kankeronderzoek is erg belangrijk. Het is fijn om daar aan bij te kunnen dragen.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: prof. dr. Iris Nagtegaal
Instituut: Radboudumc
Vakgebied: pathologie
Start onderzoek: 1 oktober 2017
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 459.300,30