Onderzoeker van de week: Guido Jenster

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Guido Jenster
Prof. dr. Guido Jenster

​Je hebt geen naald nodig, zoals bij een biopt.

Prof. dr. Guido Jenster

Wat vertelt urine over prostaatkanker?

​Een verhoogde PSA-test is jaarlijks bij 30.000-40.000 Nederlandse mannen aanleiding voor verder onderzoek. PSA in het bloed kan immers duiden op prostaatkanker. Om de diagnose te kunnen stellen worden biopten (stukjes weefsel) uit de prostaat genomen. Zo’n 10.000 mannen blijken de ziekte vervolgens ook daadwerkelijk te hebben. Dat betekent dat de PSA-test er zachtst gezegd nog wel eens naast zit. Zo kan een hogere PSA-waarde ook komen door een vergrote of ontstoken prostaat.
 
Onderzoeker van de week professor Guido Jenster (Erasmus MC) ziet het met lede ogen aan: “Er spelen twee grote problemen rondom prostaatkanker. De biopten blijken achteraf vaak onnodig. Maar als er wél sprake is van prostaatkanker, blijkt de behandeling achteraf vaak óók onnodig.”
 
En die behandeling is niet mals: de prostaat wordt verwijderd, wat gepaard kan gaan met heftige bijwerkingen als incontinentie en impotentie. Daarom wil professor Jenster dat alleen mannen die de operatie écht nodig hebben worden behandeld. “Want veel prostaattumoren lijken zó op normaal weefsel, dat een operatie helemaal niet nodig is. Wat we nodig hebben is een test waaruit blijkt óf er prostaatkanker is, en hoe agressief deze is.”
 

Prostaatkanker opsporen in urine

Jenster wil deze twee vliegen in één klap slaan in urine: “Je prostaat lekt altijd een klein beetje vloeistof. Dat komt in je urine terecht. Bij prostaatkanker bevat die vloeistof onder andere tumorcellen. Dat betekent dat urine dus bruikbaar is voor het opsporen van kanker in de prostaat. En er is niks zo gemakkelijk als even plassen. Je hebt geen naald nodig, zoals bij een biopt.”
 
Door deze samenwerking is het niet 1+1+1+1=4, maar 1+1+1+1 is 7, of zelfs 8!
 
Helemaal vanaf het nulpunt hoeft Jenster niet te beginnen: in recente onderzoeken is al aangetoond dat het concept werkt. Er zijn in urine inderdaad stofjes (zgn. ‘markers’) te vinden die wijzen op prostaatkanker. Maar die test kan beter als er meer markers bekend zijn. Dat is de bedoeling van dit onderzoek. Jenster: “Een belangrijke vraag is hoe die markers in de urine terechtkomen. Dat gebeurt via zogenaamde ‘vesicles’, kleine blaasjes. Wij gaan in urine die blaasjes tellen en bekijken of we kunnen onderscheiden of die uit prostaattumoren komen, of dat het blaasjes zijn uit de nier, of uit een normale prostaat. En in die blaasjes hopen we meer markers te vinden: eiwitten en RNA, die aangeven of het een gevaarlijke kanker is of niet.”
 
Jenster vervolgt: “Met die kennis kunnen we de test betrouwbaar maken en bij een kleine serie patiënten testen of het werkt. Daarna hebben we in dit project nog twee jaar om bij honderden patiënten te onderzoeken of de ontwikkelde test meerwaarde heeft bovenop de bekende markers die we op dit moment hebben.”
 

Samen meer bereiken

Het onderzoek neemt vijf jaar in beslag. Dat is niet alleen langer dan het gemiddelde KWF-onderzoeksproject; er is ook meer financiering mee gemoeid. Twee miljoen euro. Jenster is dolblij met deze toekenning uit het KWF/Alpe d’HuZes-fonds: “Er zijn vier universiteiten bij dit project betrokken. Als je de twee miljoen euro verdeelt over die vier groepen, heb je vier aparte gemiddelde KWF-projecten. In dit grote project kunnen we echter nauw samenwerken aan één gemeenschappelijk doel, dat is de truc. Door deze samenwerking is het niet 1+1+1+1=4, maar 1+1+1+1 is 7, of zelfs 8!”
 
Jenster is de deelnemers aan de Alpe d’HuZes dan ook zeer erkentelijk: “Het feit dat het kankeronderzoek in Nederland van zo’n hoge kwaliteit is, is vooral te danken aan de inzet van al die mensen die actief bijdragen en geld inzamelen. Dat is fantastisch.”
 

Het urinoomproject

Urine is voor meer aandoeningen een bron van onderzoek, besluit Jenster: “Denk aan nierstenen, blaasinfectie, poliepen, afwijkingen van de prostaat… er zijn veel aandoeningen te bedenken waarvan we van tevoren wel kunnen raden ‘ja, om die terug te vinden moet je eigenlijk urine hebben’. In een groot, apart project bekijken we of we die afwijkingen in urine kunnen aantonen: het urinoomproject.”
 
Via deze link kun je meer lezen over dit project: www.urinome.nl

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: prof. dr. ir. G. (Guido) Jenster
Instituut: Erasmus MC
Vakgebied: Urologie
Start onderzoek: 1 juli 2016
Looptijd: 5 jaar
Financiering KWF: €2.015.599,-