Onderzoeker van de week: Geerard Beets

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Geerard Beets

In wezen willen we niet de oncologische uitkomsten verbeteren, maar de schade die we aanrichten verminderen.

Prof. dr. Geerard Beets

Oplettend afwachten na endeldarmkankerbehandeling

In Nederland krijgen per jaar ruim 15.000 mensen darmkanker, van wie zo’n 4.300 endeldarmkanker. De standaardbehandeling is een grote operatie, waarbij de chirurg de tumor verwijdert samen met een rand gezond weefsel eromheen, inclusief lymfeklieren, lymfevaten en bloedvaten. Bij een deel van de patiënten wordt deze operatie voorafgegaan door chemoradiatie (chemotherapie in combinatie met bestraling) om de tumor eerst kleiner te krijgen.

Aan dit standaardprotocol komt mogelijk een eind. “Chemoradiatie blijkt voor een deel van de patiënten zó effectief te zijn, dat je je kunt afvragen of je daarna nog moet opereren.” Dat zegt Geerard Beets, als darmchirurg verbonden aan het Antoni van Leeuwenhoek. “Door na chemoradiatie de darm te bekijken met een endoscopie en een speciale MRI-techniek kun je nauwkeurig bepalen of de tumor weg is of niet. Is de uitslag goed, dan kun je kiezen voor ‘wait-and-see’. Je spaart daarmee een grote operatie uit, waaraan altijd risico’s verbonden zijn. Zelfs bij de beste chirurg kan de patiënt met complicaties te maken krijgen zoals incontinentie, aantasting van de seksuele functie of een permanent stoma.”

Controversieel

Een revolutie op endeldarmkankergebied lijkt aanstaande. Het ‘wait-and-see’-concept - bedacht door een Braziliaanse chirurg - lijkt logisch, maar is ook controversieel, ervaart Beets. “Chirurgie is de hoeksteen van de behandeling van solide tumoren, en dat zou je achterwege laten? Het leidt tot discussies onder vakgenoten. Want bij een klein deel van de patiënten zal de tumor toch terugkeren. Met name bij jonge mensen wil je dat risico eigenlijk liever niet nemen, omdat ze zo veel levensjaren te verliezen hebben. Aan de andere kant is een stoma voor een jongere bijna nog vervelender dan voor een 70-plusser.”
 
Er waren nogal wat mensen die mijn verhaal onderbraken: ‘Ik heb het wel begrepen, dokter. Ik ben wel bereid een beetje risico te lopen.'
 
Beide overwegingen houden elkaar aardig in balans, meent Beets: “De patiënten aan wie ik het concept uitleg, snappen dat goed. In het begin was ik voorzichtig. Ik vertelde dat er een beetje risico aan verbonden was; hoe groot, dat wist ik niet. Er waren nogal wat mensen die mijn verhaal onderbraken: ‘Ik heb het wel begrepen, dokter. Ik ben wel bereid een beetje risico te lopen als u zegt dat ik dan een grote kans heb op een leven zonder stoma of operatie.’ 9 op de 10 mensen zeggen ‘ja’. Dat heeft ons wel verbaasd.”
 
Wait-and-see is eigenlijk beter te omschrijven als ‘watchful waiting’: oplettend volgen, in plaats van passief afwachten. “Het eerste jaar doen we iedere drie maanden een MRI-scan en een korte sigmoïdoscopie, een weinig belastend kijkonderzoek van het laatste deel van de dikke darm”, legt Beets uit. “Daarna gaat de frequentie omlaag naar 6 maanden en vervolgens jaarlijks.”
 

Bewijs leveren

Het door KWF gefinancierde onderzoek is een grote studie met 2 doelen:
1) gegevens verzamelen en verder bewijs leveren dat wait-and-see voor mensen zonder resttumor na chemoradiatie een veilige behandeloptie is, en 2) het wait-and-seeconcept door heel Nederland – en wellicht wereldwijd – uitrollen als standaardbehandeloptie. “Er doen 10 centra en ongeveer 200 patiënten aan het onderzoek mee. Wij mikken erop dat in de toekomst bijna de helft van de mensen met endeldarmkanker niet meer met een grote operatie behandeld worden, maar met chemoradiatie gevolgd door wait-and-see. Of hooguit een kleine operatie voor een kleine tumorrest”, zegt Beets. “In wezen willen we de oncologische uitkomst niet verbeteren, want die was al goed, maar de schade die we aanrichten verminderen.”
 

10 scenario’s

Het zijn boeiende tijden, vindt Beets. “Zo gold altijd de regel dat je 4 tot 6 weken na chemoradiatie opereerde. Inmiddels weten we dat als je wat langer durft te wachten, je vaak alsnog het effect van chemoradiatie ziet toenemen. Dit maakt het behandeltraject wel ingewikkelder, met soms wel 10 verschillende scenario’s die ik allemaal met mijn patiënt doorneem. Maar ik denk echt dat mensen daar beter van worden. Met een geïndividualiseerde behandeling kunnen we veel mensen verder helpen.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

Naam: Prof. dr. G.L. (Geerard) Beets
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: Chirurgie
Start onderzoek: 1 oktober 2015
Looptijd: 6 jaar
Financiering KWF: € 572.500,-
Meer informatie over het onderzoek

Boektip: Nooduitgang

In 2013 werd bij Harrie Keusters endeldarmkanker geconstateerd. Hij weigerde een grote operatie en schreef een boek over zijn ervaringen. “Een aanrader. Ik heb het in één ruk uitgelezen”, aldus Geerard Beets.
Meer over het boek Nooduitgang