Onderzoeker van de week: Dennis Vriens

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Dennis Vriens

​Kosteneffectiviteits-analyse vind ik belangrijk, om ook te onderbouwen dat het doen van een PET-scan ondanks de kosten daarvan, uiteindelijk toch netto geld in de zak houdt.

Drs. D. Vriens

Kosteneffectief schildklierkanker behandelen met PET-scans

Ongeveer 1 op de 12 Nederlanders heeft een voelbare knobbel (nodus) in de schildklier. Dit is heel soms kwaadaardig. Om die diagnose te stellen wordt in het ziekenhuis een punctie uit de knobbel genomen. In zo’n 75% van de gevallen kan de patholoog vervolgens een uitspraak doen over het materiaal, maar in een kwart van de gevallen is het niet duidelijk of de knobbel goed- of kwaadaardig is.
 
In tegenstelling tot veel andere tumorsoorten gedraagt schildklierkanker zich namelijk redelijk rustig. Waar andere tumorcellen onder een microscoop vaak duidelijk te onderscheiden zijn van gezonde cellen, is dat onderscheid bij losse cellen verkregen bij een punctie uit een schildklierknobbel niet altijd even goed te maken. Onderzoeker van de week Dennis Vriens, nucleair geneeskundige aan het Radboudumc in Nijmegen, doet onderzoek naar een methode die duidelijker de diagnose kan stellen: de FDG PET/CT-scan.
 

Naar suikers kijken

Vriens legt uit hoe deze PET-scan werkt: ‘Bij deze technologie spuiten we een ‘speurdosis’ suiker (FDG) in de bloedbaan van de patiënt. Suiker is de universele brandstof van cellen in ons lichaam. Cellen die een verhoogde noodzaak hebben tot verbranding, zoals kankercellen, zullen meer suiker opnemen dan weefsel dat in rust is. Doordat we dat ingespoten suiker hebben gekoppeld aan een radioactieve stof, kunnen we met een PET-camera lokaliseren waar dat radioactieve suiker blijft.’
 
De techniek heeft zijn weg naar kankeronderzoek al gevonden, vertelt hij: ‘We gebruiken de FDG-PET-scan in Nederland ook vaak om te kijken naar de uitgebreidheid van kanker: of er uitzaaiingen zijn, of een behandeling aangeslagen is, of wanneer er twijfel is of kanker teruggekeerd is, bijvoorbeeld om te onderscheiden of weefsel kanker of littekenweefsel is na een behandeling. Het is dus een vrij algemene technologie die veel wordt gebruikt in het kader van kanker.’
 
Bij een deel van de patiënten blijkt dat de operatie achteraf bezien onnodig was.
 
In dit specifieke onderzoek gaat het om de fase waarin men na een punctie twijfelt of een knobbel in de schildklier goed- of kwaadaardig is. Vriens: ‘Op het moment dat je niet verder komt, is in Nederland nog steeds de eerste keus om het deel van de schildklier met de nodus te verwijderen en dan te bekijken onder de microscoop. Bij driekwart van de mensen is het dan goedaardig en blijkt dus achteraf gezien dat je dat gedeelte van de schildklier voor niets hebt verwijderd. Je hebt dan wel zekerheid, maar je hebt de patient ook belast met een operatie die achteraf bezien onnodig was. Die mensen houden er een litteken aan over en worden blootgesteld aan de risico’s van een operatie, waaronder permanente heesheid. Een enkeling houdt zelfs te weinig functionele schildklier over en moet daarvoor medicijnen slikken.’
 

Kosten-effectiviteit

Als een punctie geen uitsluitsel geeft, is in Amerika de tendens om genetische analyses te doen op het materiaal. Op basis van bijna 150 genen in het DNA wordt dan de aard van het weefsel bepaald. Een dure test, en bovendien nog niet in Europa beschikbaar. ‘Dat is ook een van de redenen dat we vanuit mijn vakgebied gaan kijken naar wat je met beelddiagnostiek kan doen. Uit eerder onderzoek is gebleken dat als er geen activiteit zichtbaar was op de PET-scan voor de operatie, kanker nagenoeg uitgesloten was’, vertelt Vriens.
 
Een PET-scan is net zo effectief als een genetische test, en goedkoper.
 
In zijn studie naar de PET-scan onderzoekt Vriens ook economische effecten van de methode: ‘We hebben dit al modelmatig doorgerekend. Het is als het ware heel vaak met heel veel dobbelstenen gooien. Je stopt daarin alle kansen en onzekerheden (de dobbelstenen), dus bijvoorbeeld hoe de PET-scan uitvalt in de kliniek, hoe dat met genetische testen zou zijn, de kosten van een operatie, maar ook de kans op complicaties en de kosten die daarmee gepaard gaan, zoals verwachte ziektedagen. Als je dat doorrekent lijkt het er op neer te komen dat de PET-scan net zo effectief is als de genetische test. Een PET-scan is misschien ook niet goedkoop, maar wel goedkoper dan een genetische test. Bovendien is een PET-scan goedkoper dan een operatie. Daarnaast kan een PET-scan mogelijke complicaties van een operatie voorkomen.’
 
Dat de studie niet alleen over medische inhoud gaat, maar ook over kosten, past wel bij de onderzoeker: ‘Ik ben een getallenman, vind het leuk om dingen getalsmatig uit te zoeken. Dus niet alleen medisch, maar ook economisch. Dat is een zijpad dat ik ingeslagen ben tijdens mijn promotie-traject. Kosteneffectiviteits-analyse vind ik belangrijk, om ook te onderbouwen dat het doen van een PET-scan ondanks de kosten daarvan, uiteindelijk toch netto geld in de zak houdt. Wetenschappelijk onderzoek is over het algemeen kostbaar, dus we doen het niet alleen voor de patiënt maar ook voor de maatschappij. Als medicus vind ik dat onze maatschappelijke verantwoordelijkheid.’

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: drs. D. (Dennis) Vriens 
Instituut: Radboudumc
Vakgebied: Nucleaire Geneeskunde
Start onderzoek: 1 februari 2015 
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: €465.800,-

Meer onderzoekers

​Benieuwd wie er nog meer onderzoeker van de week zijn geweest?
Bekijk het archief