Onderzoeker van de week: Daniel Peeper

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Daniel Peeper

Nieuwe ontwikkelingen bieden perspectief, maar er moet nog veel werk worden verzet!

Prof. dr. Daniel Peeper

Melanomen weer gevoelig maken voor therapie

Melanoom is de dodelijkste vorm van huidkanker. Tot voor kort waren de behandelmogelijkheden voor mensen met uitgezaaid melanoom zeer beperkt. Een aantal recente ontwikkelingen zou deze prognose kunnen gaan verbeteren. Onlangs is bijvoorbeeld een medicijn ontwikkeld voor mensen met een mutatie (in het BRAF-gen) die ongecontroleerde celgroei veroorzaakt van melanocyten (de pigmentproducerende cellen in de huid). Dit betreft meer dan de helft van alle melanoompatiënten. Het nieuwe medicijn remt het groeistimulerende effect van de mutatie. Deze behandeling slaat meestal aan, maar helaas blijkt dat de tumoren na verloop van tijd resistent worden. Professor Daniel Peeper van het Antoni van Leeuwenhoek probeert met zijn team een manier te vinden om deze resistentie tegen te gaan.
 
We gaan verschillende middelen combineren, net als bij de bestrijding van hiv, om resistentie te voorkomen.

Het onderzoek van prof. Peeper richt zich op:
  1. Het beter begrijpen wat er mis gaat wanneer een ‘gewone’ cel verandert in een kankercel. Eerder ontdekte prof. Peeper in samenwerking met prof. Mooi (VUmc) hoe het komt dat een moedervlek goedaardig blijft of juist kwaadaardig wordt.
  2. Aanknopingspunten vinden voor een verbeterde behandelwijze van melanoom, zonder dat resistentie optreedt.
Prof. Peeper: 'Op basis van onze recente inzichten gaan we verschillende middelen combineren, net als bij de bestrijding van hiv, om resistentie te voorkomen.' Het onderzoek richt zich in eerste instantie op melanoom. Gezien de grote overeenkomsten in de genetische oorzaak van kanker zijn de resultaten ook relevant voor de behandeling van andere kankervormen, zoals borstkanker, waar het Peeper-lab ook aan werkt.
 

Genen in kaart brengen 

Mede gesteund door de KWO-prijs (2007) van KWF Kankerbestrijding is het team op zoek gegaan naar zwakke punten in de tumorcellen die als aanknopingspunten voor nieuwe behandeling kunnen dienen.

‘We gebruiken een aantal nieuwe, zeer geavanceerde technieken die het mogelijk maken de genen te identificeren die tumorcellen nodig hebben om zich te vermenigvuldigen. Als we die goed in kaart gebracht hebben, kunnen we ze met een nieuwe generatie precisiemedicijnen (heel gericht ingrijpen op de genetische afwijkingen van de tumorcel) nauwkeurig uitschakelen.’
 
Voor het eerst in mijn carrière heb ik daadwerkelijk het gevoel dat we grote stappen kunnen maken om kankerpatiënten betere perspectieven te bieden.


Een van de moderne technieken maakt het mogelijk om in het lab genen specifiek, één voor één, uit te schakelen, zodat kan worden onderzocht wat hun functie is. ‘Deze methoden worden steeds verder geperfectioneerd zodat onze onderzoeksmogelijkheden alsmaar krachtiger worden.’ Een andere recente ontwikkeling waarvan het team van Peeper gebruik maakt is het nauwkeurig in kaart brengen van alle genetische veranderingen van kankercellen. Aan de hand daarvan is beter te voorspellen wat hun zwakke punten zijn.

‘Door alle mutaties op te sporen in het DNA, zien we niet alleen hoe de tumor is ontstaan maar ook hoe hij mechanismen ontwikkelt om resistentie te ontwikkelen. Het grote voordeel van het Antoni van Leeuwenhoek is dat bij een doorbraak direct de volgende stap gezet kan worden: klinische trials (onderzoek in de kliniek). Daar zien we steeds meer voorbeelden van.’ 

Spectaculaire ontwikkelingen 

In de behandeling van melanoom zijn de afgelopen jaren een aantal grote doorbraken geboekt, waaraan het Peeper-lab een bijdrage heeft geleverd. Zowel de kennis over het ontstaan van melanoom als de behandelmethodes zijn enorm toegenomen. ‘Er zijn ook veelbelovende ontwikkelingen in de behandeling met immunotherapie. Dit staat nog in de kinderschoenen, maar tot dusver lijkt het erop dat resistentie na behandeling met immunotherapie langer uitblijft. Daarom wordt nu onderzocht of deze behandeling kan worden gecombineerd met precisiemedicijnen.’
 

Grote stappen maken

‘Melanoom is voor mij een heel interessant onderzoeksonderwerp, onder andere vanwege de snel toenemende kennis en behandelmogelijkheden. Een paar jaar geleden was er geen adequaat medicijn en nu zijn er enkele behandelingen die meer perspectief geven. Je kunt met een ontdekking in het lab grote groepen patiënten helpen, dat motiveert mij.’ 

Je kunt met een ontdekking in het lab grote groepen patiënten helpen, dat motiveert mij.

Ongeveer 10 jaar geleden werkte prof. Peeper aan onderzoek naar de versnelde veroudering van lichaamscellen. Vervolgens bestudeerde bij het ontstaan van melanomen uit moedervlekken en tegenwoordig richt hij zich op de behandeling van melanoom. ‘Voor het eerst in mijn carrière heb ik daadwerkelijk het gevoel dat we grote stappen kunnen maken om kankerpatiënten betere perspectieven te kunnen bieden.’
 

Van lab naar patiënt

In het onderzoek van dr. Peeper komen twee onderzoeksgebieden bij elkaar.
‘De combinatie van fundamenteel onderzoek (voor een beter begrip van het ontstaansmechanisme van kanker) en translationeel onderzoek (dat kennis vertaalt naar behandeling van de patiënt) werkt uiterst effectief. Deze mix zie je terug in het hele Antoni van Leeuwenhoek; onontbeerlijk als we grote stappen willen maken.’

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: prof. dr. D.S. (Daniel) Peeper
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: moleculaire oncologie
Start onderzoek: 1 juli 2013
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: 559.500,- euro