Onderzoeker van de week: Coen Govers

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Coen Govers

​In mijn huidige onderzoek kan ik op een heel andere manier naar oncologie kijken.

Dr. Coen Govers

Effectievere afweer tegen kanker met voedingsvezels?

De relatie tussen voeding en gezondheid houdt veel mensen bezig en geniet ook sterke belangstelling van onderzoekers. Coen Govers is zo’n onderzoeker. Aan de WUR (Wageningen University & Research centre) onderzoekt hij wat de effecten zijn van een bepaald type vezels op ons immuunsysteem. En op kanker.
 
De vezels die Govers onderzoekt heten met een deftige naam ‘beta-glucanen’. “Ze zitten in schimmels, zoals gisten. En ook in granen”, weet de onderzoeker. “Van deze stoffen is bekend dat ze immunomodulatoir zijn, wat betekent dat ze een immuunrespons kunnen beïnvloeden. Wij gaan onderzoeken wat we nou voor type respons zien in immuuncellen als we ze aan deze beta-glucanen blootstellen.”
 

Een steuntje in de rug

Het idee daarachter is dat je met de beta-glucanen immuuncellen als het ware kan ‘triggeren’, waardoor ze sterker worden en sneller kunnen reageren. “We willen een immuunrespons, maar niet te sterk. We willen geen volledige ontsteking. Als we immuuncellen kunnen triggeren door een milde stimulatie, kunnen we ze beter laten werken. Dat zou kunnen helpen bij aanvallen op tumoren. Het probleem is vaak dat immuuncellen wel werken tegen kankercellen, maar op een gegeven moment worden geremd en de strijd verliezen. Als ze daar nou eens sterker in kunnen gaan, breken ze misschien wél door de blokkade van de tumor heen.”
 
Dat juist dit type vezels in staat is om een milde immuunrespons op gang te brengen is niet zo vreemd, legt Govers uit. “Ze komen bijvoorbeeld voor in schimmels. Die zijn lichaamsvreemd. Het is dus niet zo gek dat het immuunsysteem er op reageert. Maar omdat schimmels ook deel van onze natuurlijke voeding zijn, zijn immuuncellen gelukkig ook gewend om er niet helemaal op los te gaan.”
 

Groei en terugkeer van melanomen

Het onderzoek zelf speelt zich voornamelijk in het laboratorium af. Daar wil Govers de komende 4 jaar een selectie van stoffen maken die de meest ideale immuunstimulerende respons laten zien. Ook kijkt hij naar de effecten hiervan op kanker, in dit geval melanoom in muismodellen. “Het muizenmelanoommodel en de anti-tumortherapie van onze projectpartner bij het Erasmus MC lijken heel erg op melanoomgroei en behandeling bij mensen. Door de behandeling verdwijnt de tumor, maar vaak groeit hij ook weer terug. Met interventies op basis van orale toediening van beta-glucanen gaan we kijken of we de effectiviteit van de anti-tumortherapie kunnen verhogen en de teruggroei van melanomen kunnen voorkomen.”
 
We zien in de literatuur dat ook de negatieve effecten van chemotherapie minder sterk zijn als je deze vezels inneemt.
 
Aan het eind van de onderzoeksperiode hoopt Govers de selectie kandidaatvezels te hebben teruggebracht tot een aantal droomkandidaten, die de tumorgroei verminderen, zodat daarna een vervolgstudie met humane cellen en mogelijk een humane trial op kan worden gestart. Hij blikt hoopvol vooruit op de mogelijke toepassingen van zijn toekomstige onderzoeksresultaten: “We kunnen het makkelijk toevoegen aan behandelingen, dat is een voordeel. En als je weet dat zo’n natuurlijke stof een positief effect heeft als je het toevoegt aan je voeding, dan zal dat ook psychologisch veel doen voor de patiënt. Daarnaast zien we in de literatuur dat ook de negatieve effecten van chemotherapie minder sterk zijn als je deze vezels inneemt.”
 
Het is overigens absoluut niet aan te raden om nu preventief over te schakelen op een dieet die enkel uit deze schimmels bestaat. “Het is niet zo dat ons type onderzoek met hele voedingsproducten gaat. We isoleren een bepaald bestanddeel, de werkzame stof. Da’s gewoon harde chemie. Die stof concentreer je vervolgens. Kijk, een stofje kan een bepaald effect hebben, maar de matrix waarin je voedsel opneemt kan invloed hebben op de werking van die stof. In brood hebben de beta-glucanen misschien wel een heel ander, of minder sterk effect.”
 

Verschillende expertises

Govers promoveerde aan het Erasmus MC in Rotterdam al op het versterken van het immuunsysteem. “Ik probeerde met genetische modificatie de therapie met T-cellen te versterken. Daarna kwam hier een project langs over immuunmodulatie met voeding. Een heel andere manier om te kijken naar versterking van het immuunsysteem. Dat leek me hartstikke interessant! Zeker gezien de link met oncologie. Toen ik daarmee in aanraking kwam tijdens mijn studie, heeft de interesse me niet meer losgelaten. In mijn huidige onderzoek kan ik op een heel andere manier naar oncologie kijken.”
 
Dat onderzoek vindt plaats in een hele gemêleerde onderzoeksgroep: “Onze groep is gericht op gezondheidseffecten van voeding. Zo zijn er collega’s die onderzoek doen naar allergie en naar cholesterol, of naar metabole syndromen.  Ik zit dan weer meer de op immunologie en oncologie. Zo proberen we binnen de groep zo veel mogelijk toepassingen van gezondheidseffecten van voedingsbestanddelen te coveren.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

​Naam: Dr. C. (Coen) Govers
Instituut: Wageningen University & Research centre
Vakgebied: Immunologie
Start project: 1 juli 2016
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 521.600,-