Onderzoeker van de week: Anneke Westermann

KWF.nl > Onderzoek > Dit onderzoek maken we mogelijk > Onderzoeker van de week: Anneke Westermann

​Nu we de kankercel beter begrijpen, zijn steeds minder patiënten per studie nodig. Dat versnelt de boel enorm.

Dr. Anneke Westermann

Behandeling met nintedanib bij heldercellige eierstok- en baarmoederkanker

​Heldercellig carcinoom is een tumorsoort die in meerdere organen op kan treden. In de nier is het bijvoorbeeld de meest voorkomende tumorsoort. In eierstokken en de baarmoeder komen heldercellige carcinomen veel minder vaak voor: in zo’n 3 tot 5% van de gevallen. De prognose van deze zeldzame tumoren is slecht, omdat er (nog) geen effectieve behandeling tegen is.
 

De toevoer remmen

In deze studie gaat dr. Anneke Westermann op zoek naar een betere behandeling. Daarbij kijkt ze specifiek naar een middel tegen angiogenese. Dat is het proces waarbij nieuwe bloedvaten in het lichaam worden aangemaakt. Tumoren proberen angiogenese om zich heen te stimuleren, zodat ze via het bloed extra toevoer van voedingsstoffen krijgen. Westermann gaat onderzoeken of er met angiogeneseremmers betere behandelresultaten worden bereikt dan nu het geval is met chemotherapie. Om een eerlijke vergelijking te kunnen maken krijgt de helft van de patiënten in deze klinische studie de angiogeneseremmer (een middel dat nintedanib heet), de andere helft krijgt de standaardbehandeling met chemotherapie.
 
We hopen op dubbele winst: een langer leven met minder bijwerkingen.
 
Westermann legt uit wanneer ze het onderzoek als geslaagd beschouwt: “We denken dat de overleving van patiënten momenteel 10 maanden is met de standaardbehandeling. Dat betekent dus dat de helft van de mensen binnen 10 maanden overlijdt en de helft van de mensen langer dan 10 maanden leeft. Wij zijn geïnteresseerd in dit middel als dat 15 maanden of meer wordt. Bij 1 of 2 maanden extra zijn we minder geïnteresseerd, hoewel we denken dat dit middel minder bijwerkingen geeft dan chemotherapie. Want we kijken ook naar de kwaliteit van leven: of mensen zich er beter door voelen. We hopen dus dat mensen langer leven met minder bijwerkingen, dat zou dubbele winst zijn.”
 

Een internationale studie

Omdat de ziekte zo zeldzaam is wordt deze studie in internationaal verband uitgevoerd. Westermann: “We hebben helemaal niet zoveel patiënten nodig om aanwijzingen voor de effectiviteit te verkrijgen. In totaal 90 patiënten. Maar omdat het zo zeldzaam is heeft elk land maar een paar patiënten die mee kunnen doen. Daarom wordt deze studie over heel Europa en waarschijnlijk ook de rest van de wereld uitgerold. In Nederland doen we met een paar instituten mee.”

Omdat de ziekte zo zeldzaam is heeft elk land maar een paar patiënten die mee kunnen doen.

Deze opzet maakt het gelijk een prijzige studie, vertelt de onderzoeker: “Alle formaliteiten moeten natuurlijk net zo goed geregeld zijn als bij een onderzoek waar 1.000 mensen aan meedoen. Vanuit de producent  van het middel is er een beetje geld beschikbaar voor het gebruik van het medicijn zelf in deze studie, maar alles wat je verder nodig hebt om zo’n onderzoek te organiseren, daar is geen financiering voor. En daar helpt KWF bij. Zonder die financiering zouden we vanuit Nederland niet mee kunnen doen aan het onderzoek.”
 

Onderzoek doen naar zeldzame ziekten

Onderzoek naar zeldzame ziekten is voor Westermann geen onbekend terrein. “Ik heb een ander projectvoorstel ingediend voor een hele zeldzame vorm van baarmoederkanker. Je ziet dat steeds meer gekeken wordt naar ‘wat onderscheidt die zeldzame types van de meer voorkomende types?’ Op het punt waar die zich onderscheiden, daar kan je op aangrijpen met je moderne middelen.”
 
“We hopen dat nu we de kankercel beter begrijpen, we minder vaak hoeven in te zetten op hele grote onderzoeken voor alle borstkankerpatiënten of alle darmkankerpatiënten. We zien steeds meer dat we kleinere onderzoeken krijgen voor patiënten wier tumorcel bepaalde specifieke eigenschappen heeft. Doordat we met moderne middelen op die eigenschappen in kunnen spelen, heb je voor je onderzoek helemaal geen 5.000 patiënten meer nodig, maar misschien maar 100. Dan ben je sneller klaar en heb je een effectief middel. Dat is wat we in deze studie ook hopen.”
 
Westermann loopt al een tijdje mee in het kankeronderzoek, maar blijft een onverminderde fascinatie voor de ziekte houden: “Vrij kort nadat ik begon in mijn opleiding tot internist, vond ik kanker heel interessant. Dat is meer dan 25 jaar geleden. Toen was het al zo dat er tipjes van de sluier werden opgelicht en in die jaren daarna is ontzettend veel gebeurd. Wat ik ook interessant vind aan de oncologie, zijn de patiënten. Ik begrijp heel goed dat ze angstig en verdrietig zijn, pijn hebben, boos zijn. Ik hoop daar iets aan te kunnen verbeteren.”

Select the Component and add.
Close

Dossier

Naam: dr. A.M. (Anneke) Westermann
Instituut: AMC Amsterdam
Vakgebied: Gynaecologische oncologie
Start project: 1 februari 2016
Looptijd: 3 jaar
Financiering KWF: 13.420,- euro