Prostaatkanker: beter zien = beter behandelen

KWF.nl > Onderzoek > Wat we bereiken met onderzoek > Prostaatkanker: beter zien = beter behandelen

​Het heeft mijn stoutste verwachtingen overtroffen!

Prof. dr. Jelle Barentsz

De onderzoeksresultaten van KWO-prijswinnaar Jelle Barentsz

Het probleem

Jaarlijks krijgen ruim 10.000 Nederlandse mannen te horen dat ze prostaatkanker hebben. Een diagnose die met moeite en enige onnauwkeurigheid tot stand komt.
Bij mannen met een verhoogde PSA-waarde in het bloed (prostaat specifiek antigeen), worden met een naald met behulp van echografie twaalf stukjes prostaatweefsel afgenomen, om vast te stellen of die kwaadaardig zijn. Echter andere prostaatproblemen kunnen óók tot verhoogd PSA leiden. Denk aan ontstekingen, of een vergroting van de prostaat. Zo ondergaan veel mannen een biopt, waar dat achteraf niet nodig bleek. Dat is in meer dan de helft van de gevallen.
 

De oplossing

Uit onderzoek gefinancierd door KWF Kankerbestrijding blijkt  dat MRI-scans prostaatkanker zeer nauwkeurig in beeld brengen. Met behulp van MRI kan dan gericht een stukje weefsel worden weggenomen en kan nauwkeurig worden vastgesteld hoe agressief de tumor is. Met deze informatie kan behandeling op maat gegeven worden. Dat scheelt in de bijwerkingen. En heel belangrijk: als er op de MRI niets te zien is, dan is er ook zeer waarschijnlijk ook niets aan de hand.
In het KWO-prijs onderzoek werd ook een nieuw contrastmiddel bestaande uit piepkleine ijzerbolletjes onderzocht, waarmee al vroeg uitzaaiingen van prostaatkanker in lymfeklieren zichtbaar konden worden gemaakt, zelfs hele kleine (2 mm). Deze techniek, de nano-MRI, werkt potentieel niet alleen voor uitzaaiingen van prostaatkanker, maar kan mogelijk ook voor andere vormen van kanker in de toekomst worden toegepast. Hiervoor is echter nog meer wetenschappelijk onderzoek noodzakelijk.
 

De onderzoeker

De man die met zijn team deze revolutionaire technieken onderzocht is prof. dr. Jelle Barentsz, radioloog aan het Radboudumc. Zijn onderzoek maakte de brede inzet van MRI-techniek voor een grote groep patiënten mogelijk. 'Dankzij het geld dat donateurs van KWF hebben gegeven kunnen we prostaatkanker beter zien. Beter zien is beter behandelen op maat. Dat betekent: minder bijwerkingen en een grotere kans op genezing.'
 
Zo’n grote subsidie geeft je vrijheid om bij te sturen waar nodig, en om ook te implementeren.
 
Dankzij de KWO-prijs, een subsidie van 2 miljoen euro, kon Barentsz groots uitpakken in zijn onderzoek naar de MRI-techniek. Zo kon hij verschillende experts met elkaar samen laten werken. Denk aan meer fundamentele onderzoekers die de MRI-techniek bestudeerden, of artsen en radiologen die de werkzaamheid onderzochten bij patiënten.  Maar ook de financiering voor een computerprogramma dat de MRI-beelden helpt beoordelen. En de ICT groep, die geavanceerde computer technieken ontwikkelden die de radioloog helpen bij het vinden van de afwijkingen. Barentsz: 'Zo’n grote subsidie geeft je vrijheid om bij te sturen waar nodig, en om ook te implementeren.'
 

De praktijk

Veel onderzoekers komen niet toe aan het implementeren (in de praktijk brengen) van hun onderzoeksresultaten. Deze resultaten beschikbaar maken voor grote groepen patiënten kost namelijk tijd, geld en de inzet van extra experts met verschillende achtergronden. Mensen die onderhandelen met zorgverzekeraars over vergoeding van de techniek bijvoorbeeld, of beleidsmakers die de techniek opnemen in de behandelrichtlijn. De KWO-prijs maakte dit mogelijk voor de MRI-techniek.
Barentsz ontwikkelde in dit onderzoeksproject trainingen voor radiologen in andere (inter-)nationale top-centra, zodat ook zij de MRI-beelden goed hebben leren interpreteren. Dat wordt standaardisatie genoemd en dat is belangrijk om een nieuwe techniek geschikt te maken voor grootschalig gebruik. Zelfs internationaal: in de Amerikaanse richtlijnen is onlangs de standaardisatie van de beoordeling van de prostaat MRI’s, ook wel 'PI-RADS' genoemd, opgenomen. Deze standaardisatie is dankzij de KWO-prijs in Nijmegen ontwikkeld en draagt bij aan een betere beoordeling van de MRI-beelden.
 
Daardoor profiteren de komende jaren wereldwijd miljoenen mannen in van het werk van Barentsz en zijn team. 'We hebben een klein beetje de wereld veranderd. Ik had niet durven hopen dat we binnen dit tijdsbestek zover zouden zijn, dat de nieuwe techniek is gestandaardiseerd en geïmplementeerd. Dat heeft mijn stoutste verwachtingen overtroffen!'
 
In een door Alp d’HuZes en KWF gefinancierde vervolgstudie zal de professor precies uitzoeken, welke combinatie van onderzoekstechnieken bij mannen met een verhoogd PSA het beste is om prostaatkanker vroeg op te sporen. In deze studie, de “Met prostaat MRI Meer Mans” (4M) studie, ondergaan in meerdere centra in Nederland mannen met een verhoogd PSA een MRI, de gebruikelijke 12 echobiopten en als de MRI kanker laat zien ook een MRI-geleid biopt. Hiernaast wordt een nieuwe urinetest (de “QUATTRO”-test) en de prostaat risico-calculator uitgevoerd.  

Select the Component and add.
Close

Wat is er bereikt?

  • ​Prostaatkanker sneller en beter opsporen met MRI
  • Kleine uitzaaiingen zichtbaar met nano-MRI
  • Standaardisatie door training voor radiologen
  • Implementatie in de (inter-)nationale richtlijnen

Meer resultaten

​Voor de collecteweek sprak KWF met 7 KWO-prijswinnaars over hun onderzoeksresultaten. Hoe hebben zij jouw donatie benut?
Ga naar de onderzoekers