Revolutionaire diagnostische techniek

KWF.nl > Onderzoek > Nieuwe doorbraken > Revolutionaire diagnostische techniek

Kanker opsporen in een druppel bloed?

Eind 2015 werd de wereld verrast met groot, hoopvol nieuws: een innovatieve techniek die kanker opspoort in slechts een druppel bloed. Aan de basis van deze doorbraak staan prof. dr. Tom Würdinger (Vumc Cancer Care Center Amsterdam) en zijn onderzoeksteam. Zij ontdekten dat kanker een soort genetische voetafdruk achterlaat in bloedplaatjes, waarmee het zijn aanwezigheid verklapt.
 
Een kant-en-klare bloedtest is er (nog) niet, maar met dit KWF-onderzoek komt de toepassing in de kliniek weer een stapje dichterbij. De aandacht van professor Würdinger gaat daarbij specifiek uit naar het onderscheid tussen kanker en andere aandoeningen, zoals ontstekingen: “Het lijkt er namelijk op dat we met deze techniek ook ontstekingen kunnen aantonen in bloed. Dat testen we in dit onderzoek voor diverse inflammatoire aandoeningen. We willen natuurlijk geen ruis in de test. Die moet wel goed onderscheid kunnen maken tussen kanker en gezonde cellen én tussen kanker en ontstekingen.”
 
Als dat kan, leidt dat mogelijk tot een test die voor meerdere aandoening uitsluitsel kan geven. “We willen bekijken of we dan één grote test kunnen ontwikkelen, die aangeeft of je gezond bent, kanker hebt, of iets anders, bijvoorbeeld MS. Want ook dat is fijn om te weten. Als je je niet gezond voelt, is dat misschien aanleiding om zo’n test te gaan doen. Als het dan geen kanker is, dan wil je niet alleen horen dat het geen kanker is, maar ook wat het wél is.”
 

Kankerscreening in bloed

Würdinger is een onderzoeker met ondernemerschap in het bloed. Zo had hij, terwijl hij Medische Biologie aan de VU studeerde, een bedrijfje dat handelde in bamboe. “Ik was veel bezig met import en export, met logistiek. Dingen van A naar B brengen. Dat zie je ook in een tumor. Bloed zorgt er voor dat er voedingsstoffen en zuurstof naar de tumorcellen toe gaan. Maar dat werkt ook andersom. Vanuit de tumor komen genetische moleculen weer het bloed in. De gedachte achter een diagnostische bloedtest is dat je dat altijd terug moet kunnen vinden.”
 
Als dat lukt, heeft de onderzoeker een belangrijke troef in handen om kanker vroegtijdig te bestrijden. “Alle kuren die we nu ontwikkelen zijn gericht op late stadia van kanker. Dan is de ziekte moeilijk te bestrijden. Van de vroege stadia van kanker kunnen we een flink deel al wel genezen. Het is daarom mijn droom dat we een bloedtest kunnen ontwikkelen die voor screening ingezet kan worden. Ik ben er van overtuigd dat zo’n test binnen 5 tot 10 jaar gevoelig genoeg is om uitgevoerd te worden.”
 
Er zijn al een aantal grote screeningstesten in Nederland, zoals bij darmkanker, borstkanker en baarmoederhalskanker. Voor er sprake kan zijn van een dergelijke bloedscreening, moeten de komende jaren eerst een aantal randvoorwaarden scherp worden gesteld. Würdinger noemt er een aantal op: “Met de huidige techniek kunnen we in het bloed onderscheid maken tussen een aantal veel voorkomende tumoren, maar nog niet voor de zeldzamere tumoren die moeilijker te identificeren zijn. Of stel dat de bloedtest aangeeft dat er kanker is, maar we weten niet precies wat voor type en waar het in het lichaam zit?”
 

Samenwerking met de industrie

Om resultaten uit wetenschappelijk onderzoek sneller bij de patiënt te krijgen, lanceerde KWF in het voorjaar van 2016 de financieringsvorm Consortia. Met als doel om samenwerking tussen onderzoekers en bedrijven te stimuleren. Een vorm van samenwerking die professor Würdinger toejuicht: “Ik ben heel blij dat KWF nu heeft besloten om ook de ondernemersstructuren te supporten, daar ga ik zo goed mogelijk proberen gebruik van te maken. Dit soort projecten moet je niet alleen doen. Daar heb je ook de ondernemerskant bij nodig. Het is in Nederland ingewikkeld om start-ups succesvol te maken, wat KWF in Consortia doet kan daar zeker bij helpen.”
 
De bamboe-onderneming is overigens al jaren niet meer in beeld. Würdinger lacht: “Ik kon op een gegeven moment geen bamboe meer zien. Bamboetuinmeubelen, tuinfakkels, windgongs; ik was er wel klaar mee. Het is leuk als je een deal kunt maken, maar ik zag er de meerwaarde voor de maatschappij niet in. Terwijl ik op dat moment als student werd gegrepen door genetica en door kanker. Ik houd van zaken doen, maar mijn grootste wens is om het menselijk lichaam te leren begrijpen, om zo die verschrikkelijke ziektes de wereld uit te helpen.”

Select the Component and add.
Close