KWF Checkt

KWF Checkt - Chemicaliën

Is een kankerdodende stof automatisch een goed geneesmiddel?

Nee.

Vanuit onze achterban krijgen we geregeld vragen over stoffen of voedingsmiddelen met (mogelijk) kankerdodende eigenschappen. En in het verlengde daarvan natuurlijk ook de vraag of dat wellicht hét nieuwe medicijn tegen kanker is. Een vaak terugkerende vraag is of abrikozenpitten kanker kunnen genezen. Ook cannabis en kurkuma worden regelmatig gelinkt aan voorkomen of genezen van kanker.

Het zijn vragen die niet uit de lucht zijn gegrepen. Zowel abrikozenpitten, als cannabis en kurkuma bevatten chemische verbindingen die in staat zijn om in een reageerbuisje kankercellen te doden. De toepassing bij een patiënt zit echter wat lastiger in elkaar.

Veilig en effectief

Een belangrijk criterium voor een goed kankermedicijn, is dat deze veilig is voor de patiënt. Abrikozenpitten zijn daar misschien wel het beste voorbeeld van. De kankerbestrijdende werking van abrikozenpitten wordt toegeschreven aan de stof amygdaline. Al in de 19e eeuw werd deze stof verschillende malen onderzocht als middel tegen kanker, maar het bleek te giftig. In het menselijk lichaam wordt amygdaline namelijk omgezet in glucose, benzaldehyde en waterstofcyanide. De laatste is een extreem giftige verbinding, die de gemiddelde mens al doodt bij inname van minder dan 1 gram. Waterstofcyanide zorgt ervoor dat er geen zuurstoftransport meer plaatsvindt in het lichaam. Deze stof doodt dan misschien wel kankercellen, maar ook de patiënt. Dat maakt het totaal ongeschikt als geneesmiddel.

Effectiviteit is een ander probleem. Een stof kan dan wel veilig zijn; blijft de kankerdodende werking die in het laboratorium zichtbaar was wel intact in het lichaam? Ons verteringsstelsel is immers niet van plan om elke stof ongezien te laten passeren en dat zet ook een grote rem op de mogelijke werking van bijvoorbeeld curcumine. Dit is de werkzame stof in kurkuma, en het staat in de belangstelling van vele onderzoekers. Groot obstakel is dat curcumine erg effectief wordt afgebroken in het lichaam. Het bereikt dus nooit de tumor in een hoeveelheid die groot genoeg is om deze te bestrijden. 

En ook voor cannabis geldt dat er zeker wetenschappelijke studies zijn waaruit blijkt dat het stoffen bevat die in een reageerbuisje kankercellen kunnen doden, maar dat dit heilzame effect vooralsnog niet is gevonden bij studies met patiënten.

Hoe werkt wetenschappelijk onderzoek?

De weg van een stof met kankerdodende eigenschappen tot aan een goedgekeurd geneesmiddel is lang en niet geheel zonder obstakels. Hoe dit precies werkt en wat KWF hieraan bijdraagt, zie je in onderstaande animatie.

KWF-onderzoek naar nieuwe behandelmethoden

Een krachtig, maar veilig geneesmiddel op de juiste bestemming krijgen. Dat is de uitdaging die diverse onderzoekers met financiering van KWF aangaan. Daar gebruiken ze elk een andere methode voor. We zetten een aantal van deze ontwikkelingen op een rijtje.

Prof. Elsken v/d Wall en dr. ir. Roel Deckers

Prof. Elsken v/d Wall en dr. ir. Roel Deckers verpakken medicijnen in piepkleine bolletjes die smelten bij 42 graden Celcius. Deze bolletjes reizen via het bloed het hele lichaam door, zonder dat er iets gebeurt. Maar op de plek waar de tumor zit, verhitten ze het weefsel tot 42 graden. Op die plek smelten de bolletjes en komt de chemo op precies de goede plek terecht.

Dr. Dannis van Vuurden

De bloed-hersenbarrière beschermt de hersenen tegen ongewenste stoffen. Helaas maakt deze barrière het ook erg lastig om medicijnen in de hersenen te krijgen, bijvoorbeeld in het geval van hersentumoren. Dr. Dannis van Vuurden onderzoekt of het mogelijk is om deze barrière kortstondig met medicijnen open te trillen met geluid, zodat medicijnen wél de hersenen kunnen bereiken.

Dr. Michal Heger

Dr. Michal Heger onderzoekt medicijnen die actief worden onder invloed van licht. Deze medicijnen hebben als nadeel dat ze ook geactiveerd kunnen worden door zonlicht. Heger wil ze verpakken in kleine vetbolletjes en het oppervlakte van deze bolletjes zó bewerken, dat ze specifiek in de tumor terechtkomen. Wanneer je dan licht op de tumor laat vallen, zullen de lichtgevoelige medicijnen precies op die plek actief worden. 

Dr. Jan Theys

Dr. Jan Theys probeert bacteriën voor zijn karretje te spannen. De bacteriën dragen een stofje bij zich dat inactieve medicijnen kan omzetten naar actieve medicijnen. Aangezien de bacteriën sterk worden aangetrokken door ontstekingsweefsel in de tumor, zullen ze op die plek de inactieve medicijnen activeren.