Elfstedenzwemtocht 2018

Maarten van der weijden tijdens elfstedenzwemtocht

Ruim 5 miljoen voor 12 onderzoeken!

​We zijn enorm trots op en dankbaar voor de prestatie van Maarten van der Weijden die hij geleverd heeft met zijn Elfstedenzwemtocht. Samen met alle vrijwilligers, de deelnemers, de sponsoren en niet te vergeten het publiek langs de route hebben we allemaal een historisch weekend meegemaakt. Heel Nederland en in het bijzonder de Friezen hebben Maarten gesteund op verschillende manieren. Hij heeft hiermee ruim € 5 miljoen opgehaald, een ongekend hoog bedrag dat besteed zal worden aan kankeronderzoek. Alle donaties worden gekoppeld aan 11 (update: 12!) prachtige lopende KWF-onderzoeken die hij samen met patiënten en patiëntenorganisaties heeft gekozen. Het gaat om de volgende onderzoeksprojecten:

Botkanker blokkeren

Botkankercellen misbruiken hun omgeving om er zelf beter van te worden. Zo kunnen ze uitgroeien en uitzaaien. Dr. Rubina Baglio onderzoekt de signalen die botkankercellen uitzenden én of je die kunt blokkeren. Lees hier meer over het werk van de Italiaanse onderzoeker. 

Update 2019: De eerste experimenten wijzen uit dat botkankercellen kleine vescicles (blaasjes) uitscheiden die de omgeving dusdanig veranderen dat het afweersysteem wordt onderdrukt en de tumor kan groeien. Het vinden van medicijnen die dit proces blokkeren zou een goede stap richting een behandeling kunnen zijn.

Minder erectieproblemen na prostaatkanker

Bestraling is nodig om de prostaattumor aan te pakken, maar het kan ook voor erectieproblemen zorgen. Dr. Bradley Pieters onderzoekt of de stralingsdosis (én de bijwerkingen) omlaag kunnen. In deze video wenst hij de deelnemers aan de Elfstedentocht veel succes! 

Update 2019: Afgelopen jaar stond in het teken van de opstart van deze patiëntenstudie. Inmiddels is de studie geopend in het AMC, andere instituten in Nederland zullen volgen. Ook in buitenlandse centra wordt hard gewerkt om aan de eisen te voldoen en patiënten te includeren.

Hormoontherapie op maat

​Fysicus Kenneth Gilhuijs werkt in het UMC Utrecht aan een test die uitwijst in welke mate een borstkankerpatiënt baat heeft bij hormoontherapie. Dit kan over- en overbehandeling terugdringen. Lees & bekijk hier meer over zijn onderzoek.

Update 2020: Tien ziekenhuizen doen momenteel aan de studie mee. In deze ziekenhuizen zijn 1.500 patiënten met borstkanker geïncludeerd die tussen 2005 en 2010 een MRI van de borst hebben gehad. Het IKNL verzamelt momenteel de overlevingsgegevens van deze patiënten.  Ook worden de digitale MRI-beelden geanonimiseerd verzameld om daarop de software te draaien die een voorspelling doet van de overleving van de patiënten. Het resultaat van deze software zal vervolgens worden vergeleken met de werkelijk survivalgegevens.

Kinderkanker beter behandelen met computers

Voor dr. Patrick Kemmeren zijn computers zijn laboratorium. Hij speurt in grote hoeveelheden DNA-gegevens naar aanwijzingen over het ontstaan van kanker bij kinderen. Onmisbare kennis voor een betere behandeling. Lees & bekijk hier meer over zijn werk.   

Update 2020: Het project loopt nu 2 jaar en het team heeft DNA-gegevens van verschillende vormen van kinderkanker geanalyseerd en op basis daarvan in kaart gebracht welke combinaties van verschillende mutaties veelvuldig voor komen of juist zeer zeldzaam zijn. Ze verwachten deze eerste kaart van genetische interacties binnenkort te kunnen publiceren. In het vervolg van dit project, gaan ze aan de slag met de vormen van kinderkanker waar ze de meest veelbelovende resultaten in hebben geboekt.

Terugkeer van kanker in de blaas voorkomen

Na verwijdering van kanker in de urinewegen is de kans groot op terugkeer van kanker, maar dan in de blaas. Uroloog Joost Boormans wil dit voor zijn met een blaasspoeling vlak voor de operatie. Hier vertelt hij er meer over (interview + filmpje).

Update 2020: Op dit moment is het beoogde aantal inclusies van 190 patiënten bereikt. Deze patiënten zullen tot 2 jaar na de operatie gevolgd worden om het effect en veiligheid van de chemospoeling te analyseren. De eerste resultaten worden verwacht in 2022.

Schildklierweefsel 'terugkweken'

Na behandeling van schildklierkanker zijn vaak medicijnen nodig om de schildklierfunctie over te nemen. Aan die medicijnen kleven een aantal nadelen. Prof. Rob Coppes onderzoekt of het mogelijk is om met stamcellen nieuw schildklierweefsel te kweken voor deze patiënten. Lees hier het complete verhaal van een bevlogen onderzoeker/zwemmer!

Update april 2020: De kweek van schildklierorganoids gaat goed. De onderzoekers hebben de kweekcondities geoptimaliseerd en kunnen de organoids lang in leven houden. Ze zijn nu aan het uitzoeken of er voldoende stamcellen in de organoids zitten, zo dat ze na transplantatie kunnen blijven groeien en het kapotte weefsel kunnen vervangen. Verder zijn ze aan het onderzoeken of de organoids ook echt als minischildkliertjes werken, dus schildklierhormonen aanmaken, als ze in muizen worden getransplanteerd. 

De in een laboratorium gekweekte organoids moeten aan veel eisen moeten voldoen om voor de behandeling van patiënten ingezet te kunnen worden. Daarom proberen de onderzoekers nu de kweekcondities (bv de groeifactoren of de gelletjes waarin ze groeien) dusdanig aan te passen, dat de organoids straks geschikt zijn voor transplantatie in patiënten.

Wat gaat er mis bij leukemie?

Prof. Jan Jacob Schuringa onderzoekt hoe cellen met elkaar praten. Dat doet hij om erachter te komen wat er nou precies misgaat bij het ontstaan van leukemie. Dit blijkt een complex proces, maar hij blijft positief: "We denken nu te weten in welke richting we het moeten zoeken." Lees hier het interview.  

Update 2019: Schuringa en zijn team hebben intussen kanker-specifieke markers geïdentificeerd waarmee ze acute amyloïde leukemie (AML) cellen kunnen onderscheiden van normale bloedvormende stamcellen. Een aantal van deze nieuwe markers wordt intussen al meegenomen in de routinediagnostiek van het UMCG. Deze markers stellen de onderzoekers ook in staat om binnen een individuele patiënt verschillende soorten leukemiecellen te herkennen. Om AML  effectiever te kunnen behandelen zal waarschijnlijk een combinatie van medicijnen nodig zijn, elk gericht tegen één van de leukemische celtypen binnen een patiënt. Dit wordt momenteel in detail onderzocht in het lab.

Uitzaaiingen na darmkanker: thuis onder controle

Om te controleren op leveruitzaaiingen, komen darmkankerpatiënten geregeld terug naar het ziekenhuis voor foto's. Dat gaat gepaard met stress. Prof. Kees Verhoef wil die zorgen wegnemen met een snelle, simpele bloedtest vanuit huis. De arts vertelt hier meer over dit project.

Update 2020: Wie had er kunnen vermoeden hoe actueel thuiscontrole zou zijn in 2020. Door de huidige Covid-19 pandemie is voor veel patiënten de follow-up noodgedwongen telefonisch. Dit laat echter zien dat het goed uitvoerbaar is om niet voor iedere controle fysiek naar het ziekenhuis te komen. Het onderzoek is daarom van meer belang dan ooit: hoe kunnen we de thuiscontrole zo optimaliseren dat de patiënt dit niet als noodzakelijk kwaad, maar juist als een optimale vorm van controle ziet!

Speekselkliersparend bestralen

Hiernaast zien we een beeld uit het onderzoek van Wouter Vogel. Hij brengt de speekselklieren zó in beeld dat hij verwacht ze minder te beschadigen bij bestraling. Lees hier zijn verhaal.

Update april 2019: Het project verloopt voorspoedig. Er worden inmiddels patiënten geïncludeerd in 3 verschillende centra. De gebruikte scans blijken boven verwachting goed de speekselklieren in kaart te brengen, en ook de schade die hierin ontstaat door behandelingen. De eerste resultaten zijn inmiddels gepresenteerd op een internationaal congres in Argentinië.

Opsporing verzocht: erfelijke alvleesklierkanker

De vooruitzichten bij alvleesklierkanker zijn slecht. Als de ziekte aan het licht komt, is het vaak al te laat. Prof. Iris Nagtegaal duikt in de genetische achtergrond van alvleeskliertumoren. Ze hoopt dat erfelijke varianten daarmee eerder kunnen worden ontdekt.  

Update april 2019: In het eerste jaar hebben de onderzoekers gewerkt aan het ontwikkelen van technieken en het selecteren van patiënten voor het onderzoek. Daarnaast hebben ze al twee bijzondere vormen van alvleesklierkanker ontdekt die geassocieerd zijn met genetische afwijkingen/erfelijke vormen van kanker. 

Chronische vermoeidheid

Veel patiënten kampen tijdens en na kanker met chronische vermoeidheid. Dr. Marije van der Lee wil een behandeling op maat ontwikkelen om deze klachten te lijf te gaan. Hier vertelt ze meer over haar onderzoek. 

Update april 2019: Het onderzoek is goed op weg: de onderzoekers hebben een mobiele app Energie inZIcht ontwikkeld, die met korte vragen over het dagelijks leven inzicht geeft in het energieniveau van de patiënt en welke factoren voor hem of haar helpend of belemmerend zijn. Eigenlijk een persoonlijk ‘vermoeidheidsnetwerk’, om meer inzicht te geven aan de patiënt. Dit helpt een therapeut ook om vermoeidheid effectiever te behandelen, omdat duidelijk wordt welk gedrag en welke gedachten het lage energieniveau in stand houden of juist tegengaan. Binnenkort gaan (ex-)patiënten deze app testen.

Preventieve eierstokverwijdering

Prof. Floor van Leeuwen brengt in kaart wat de langetermijneffecten zijn van preventieve eierstokverwijdering. Ze vertelt over het project én hoe ze Maarten vlak voor haar langs zag zwemmen.

Update 2020: Het onderzoek is nu ruim 2 jaar bezig en loopt voorspoedig. In steeds meer academische centra worden nu patiënten geïncludeerd in dit onderzoek.