Elfstedenzwemtocht 2018

Maarten van der weijden tijdens elfstedenzwemtocht

Ruim 5 miljoen voor 12 onderzoeken!

​We zijn enorm trots op en dankbaar voor de prestatie van Maarten van der Weijden die hij geleverd heeft met zijn Elfstedenzwemtocht. Samen met alle vrijwilligers, de deelnemers, de sponsoren en niet te vergeten het publiek langs de route hebben we allemaal een historisch weekend meegemaakt. Heel Nederland en in het bijzonder de Friezen hebben Maarten gesteund op verschillende manieren. Hij heeft hiermee ruim € 5 miljoen opgehaald, een ongekend hoog bedrag dat besteed zal worden aan kankeronderzoek. Alle donaties worden gekoppeld aan 11 (update: 12!) prachtige lopende KWF-onderzoeken die hij samen met patiënten en patiëntenorganisaties heeft gekozen. Het gaat om de volgende onderzoeksprojecten:

Botkanker blokkeren

Botkankercellen misbruiken hun omgeving om er zelf beter van te worden. Zo kunnen ze uitgroeien en uitzaaien. Dr. Rubina Baglio onderzoekt de signalen die botkankercellen uitzenden én of je die kunt blokkeren. Lees hier meer over het werk van de Italiaanse onderzoeker. 

Update 2022: De experimenten wijzen uit dat botkankercellen kleine vescicles (blaasjes) uitscheiden die de omgeving dusdanig veranderen dat het afweersysteem wordt onderdrukt en de tumor kan groeien. Tegen sommige van deze signalen bestaan stoffen die het proces remmen; bij proeven in het lab is zichtbaar dat bij muizen op deze manier uitzaaiingen geremd kunnen worden.

Minder erectieproblemen na prostaatkanker

Bestraling is nodig om de prostaattumor aan te pakken, maar het kan ook voor erectieproblemen zorgen. Dr. Bradley Pieters onderzoekt of de stralingsdosis (én de bijwerkingen) omlaag kunnen. In deze video wenst hij de deelnemers aan de Elfstedentocht veel succes! 

Update 2022: Dit project is helaas voortijdig beëindigd omdat de inclusie van patiënten achter bleef lopen, ook na het aanhaken van nieuwe, internationale ziekenhuizen. Een troost; ondertussen hebben de ontwikkelingen bij bestraling niet stilgestaan, waardoor op diverse andere manieren al beter gericht en prostaatsparend bestraald kan worden.

Hormoontherapie op maat

​Fysicus Kenneth Gilhuijs werkt in het UMC Utrecht aan een test die uitwijst in welke mate een borstkankerpatiënt baat heeft bij hormoontherapie. Dit kan over- en overbehandeling terugdringen. Lees & bekijk hier meer over zijn onderzoek.

Update 2022: De onderzoekers hebben gegevens van 1500 patiënten verzameld. De analyse is nog gaande dus een groot deel van de resultaten zit nog in de pijplijn. Maar dat de methode hout snijdt blijkt uit het feit dat er met MRI-beelden in ieder geval al een risicoprofiel op is gesteld voor vrouwen waarbij ondanks hormoontherapie vóór de operatie, na de operatie toch nog resttumor aanwezig bleek. 

Kinderkanker beter behandelen met computers

Voor dr. Patrick Kemmeren zijn computers zijn laboratorium. Hij speurt in grote hoeveelheden DNA-gegevens naar aanwijzingen over het ontstaan van kanker bij kinderen. Onmisbare kennis voor een betere behandeling. Lees & bekijk hier meer over zijn werk.   

Update 2022: Het team heeft DNA-gegevens van verschillende vormen van kinderkanker geanalyseerd en op basis daarvan in kaart gebracht welke combinaties van verschillende mutaties veelvuldig voor komen of juist zeer zeldzaam zijn. In dit nieuwsbericht (op de website van het PMC) lees je meer over wat zulke combinaties betekenen voor de behandeling van kinderkanker.

Terugkeer van kanker in de blaas voorkomen

Na verwijdering van kanker in de urinewegen is de kans groot op terugkeer van kanker, maar dan in de blaas. Uroloog Joost Boormans wil dit voor zijn met een blaasspoeling vlak voor de operatie. Hier vertelt hij er meer over (interview + filmpje).

Update 2022: Het aantal beoogde aantal inclusies van 190 patiënten is bereikt, wat altijd een belangrijke mijlpaal is voor patiëntenstudies. Deze patiënten zullen tot 2 jaar na de operatie gevolgd worden om het effect en veiligheid van de chemospoeling te analyseren. De resultaten worden in 2024 verwacht.

Schildklierweefsel 'terugkweken'

Na behandeling van schildklierkanker zijn vaak medicijnen nodig om de schildklierfunctie over te nemen. Aan die medicijnen kleven een aantal nadelen. Prof. Rob Coppes onderzoekt of het mogelijk is om met stamcellen nieuw schildklierweefsel te kweken voor deze patiënten. Lees hier het complete verhaal van een bevlogen onderzoeker/zwemmer!

Update 2022: De kweek van schildklierorganoids is goed verlopen! De onderzoekers hebben de kweekcondities geoptimaliseerd en wisten zo de organoids lang in leven houden. De kweekorgaantjes bleken ook daadwerkelijk schildklierhormoon te produceren. Uitdaging waar ze nu aan werken, is de vraag wáár in het lichaam zo'n 'namaakschildklier' kan worden geplaatst. Op de plek van de oude schildklier is geen optie, want dat is door littekenweefsel van de behandeling niet geschikt meer. Vooralsnog lijkt vetweefsel (bijvoorbeeld onder een oksel) een voorname kandidaat. Belangrijk om te vermelden is wel dat het nu nog gaat om onderzoek in muizen; de weg naar de patiënt is nog lang, maar de eerste hordes zijn goed genomen. 

Wat gaat er mis bij leukemie?

Prof. Jan Jacob Schuringa onderzoekt hoe cellen met elkaar praten. Dat doet hij om erachter te komen wat er nou precies misgaat bij het ontstaan van leukemie. Dit blijkt een complex proces, maar hij blijft positief: "We denken nu te weten in welke richting we het moeten zoeken." Lees hier het interview.  

Update 2022: 

De onderzoekers hebben 32 specifieke plasmamembraaneiwitten gevonden: dat zijn een soort antennes die uit de stamcellen steken, en waar je ze dus aan kunt herkennen. De resultaten van het laboratoriumonderzoek tot nu toe zijn goed:

  • De onderzoekers hebben vastgesteld hoe ze met deze eiwitten kunnen vaststellen wat voor een type AML de patiënt heeft;
  • Ze hebben vastgesteld welke (combinaties) van deze eiwitten kunnen helpen bij het opsporen van eventuele restziekte na de behandeling;
  • De onderzoekers zijn momenteel nog bezig met het uitzoeken welke geneesmiddelen effectief zijn voor bepaalde genetische samenstelling van de kankercellen. Uiteindelijk hopen ze zo behandelmethoden voor leukemiepatiënten te kunnen verbeteren.

Uitzaaiingen na darmkanker: thuis onder controle

Om te controleren op leveruitzaaiingen, komen darmkankerpatiënten geregeld terug naar het ziekenhuis voor foto's. Dat gaat gepaard met stress. Prof. Kees Verhoef wil die zorgen wegnemen met een snelle, simpele bloedtest vanuit huis. De arts vertelt hier meer over dit project.

Update 2022: Wie had er kunnen vermoeden hoe actueel thuiscontroles zouden gaan worden? Door de Covid-19 pandemie is voor veel patiënten de follow-up noodgedwongen telefonisch verlopen, en in veel gevallen zal dit ook zo blijven. Dit toont aan dat het goed uitvoerbaar is om niet voor iedere controle fysiek naar het ziekenhuis te komen. Het onderzoek is daarom van meer belang dan ooit: hoe kunnen we de thuiscontrole zo optimaliseren dat de patiënt dit niet als noodzakelijk kwaad, maar juist als een optimale vorm van controle ziet!

Het project heeft als katalysator gediend voor een vergelijkbaar, grootschaliger Erasmus MC-project waarbij de patiëntgroepen zijn uitgebreid. 

Speekselkliersparend bestralen

Hiernaast zien we een beeld uit het onderzoek van Wouter Vogel. Hij brengt de speekselklieren zó in beeld dat hij verwacht ze minder te beschadigen bij bestraling. Lees hier zijn verhaal.

Update 2022:
Een bijzondere vondst: de onderzoekers hebben achter in de neuskeelholte nieuwe speekselklieren ontdekt. Voor patiënten met hoofd-halskanker is dit waarschijnlijk goed nieuws, omdat artsen die plek nu kunnen ontzien bij het bestralen. Dat kan patiënten vervelende bijwerkingen besparen. Lees het volledige nieuwsbericht

Opsporing verzocht: erfelijke alvleesklierkanker

De vooruitzichten bij alvleesklierkanker zijn slecht. Als de ziekte aan het licht komt, is het vaak al te laat. Prof. Iris Nagtegaal duikt in de genetische achtergrond van alvleeskliertumoren. Ze hoopt dat erfelijke varianten daarmee eerder kunnen worden ontdekt.  

Update 2022: In hun zoektocht naar genetische factoren zijn de onderzoekers op een aantal DNA-patronen gestuit die erfelijk kunnen zijn. Deze kennis draagt bij aan betere adviezen en follow-up van familieleden van patiënten met alvleesklierkanker; ook zijn een aantal van deze patronen waarschijnlijk geschikt om gericht te behandelen met bestaande medicijnen!

Chronische vermoeidheid

Veel patiënten kampen tijdens en na kanker met chronische vermoeidheid. Dr. Marije van der Lee wil een behandeling op maat ontwikkelen om deze klachten te lijf te gaan. Hier vertelt ze meer over haar onderzoek. 

Update 2022: De onderzoekers hebben een mobiele app Energie inZIcht ontwikkeld, die met korte vragen over het dagelijks leven inzicht geeft in het energieniveau van de patiënt en welke factoren voor hem of haar helpend of belemmerend zijn. Eigenlijk een persoonlijk ‘vermoeidheidsnetwerk’, om meer inzicht te geven aan de patiënt. Dit helpt een therapeut ook om vermoeidheid effectiever te behandelen, omdat duidelijk wordt welk gedrag en welke gedachten het lage energieniveau in stand houden of juist tegengaan.  

Preventieve eierstokverwijdering

Prof. Floor van Leeuwen brengt in kaart wat de langetermijneffecten zijn van preventieve eierstokverwijdering. Ze vertelt over het project én hoe ze Maarten vlak voor haar langs zag zwemmen.

Update 2022: Alle benodigde patiënten zijn inmiddels geïncludeerd; de analyses uit de gegevens zijn nog gaande. Resultaten kunnen in 2023 worden verwacht.