Waarom wel of geen bevolkingsonderzoek naar kanker?

Medewerkers bevolkingsonderzoek staan voor mobiele screening
Voor wie het onderzoek nodig was en voor wie niet, dat weet je pas achteraf
KWF Kankerbestrijding

Bevolkingsonderzoek is een momentopname

Door een bevolkingsonderzoek naar kanker kan de ziekte eerder worden ontdekt, behandeld of zelfs worden voorkomen. Naast voordelen hebben bevolkingsonderzoeken helaas ook nadelen. Onderstaande punten kunnen helpen te bepalen of je wel of niet meedoet aan een onderzoek.

Waarom bevolkingsonderzoek naar kanker?

Via het bevolkingsonderzoek kan (een voorstadium van) kanker worden ontdekt. Hoe eerder de ziekte wordt ontdekt, hoe groter de kans dat de behandeling slaagt. Als er een voorstadium van kanker wordt geconstateerd, kan de ziekte zelfs worden voorkomen.

Er bestaat een bevolkingsonderzoek voor een aantal soorten kanker. Niet voor elke vorm zal er een onderzoek komen. Er komt pas een bevolkingsonderzoek als bijvoorbeeld zorgvuldig is vastgesteld dat:

  • een bepaalde soort kanker veel voorkomt en een lage overlevingskans heeft;
  • een speciale test deze soort kanker in een vroeg stadium kan opsporen;
  • met deze test de kans op genezing kan worden vergroot, dus dat er minder mensen aan de kankersoort overlijden; 
  • het een betaalbare, betrouwbare, eenvoudige test is die niet te zwaar is.

Voor wie is bevolkingsonderzoek echt nodig?

Tijdens een bevolkingsonderzoek wordt een grote groep mensen getest die nog geen klachten hebben (geuit). Bij een paar mensen uit die groep blijkt dan dat ze kanker hebben. Voor de andere deelnemers was het onderzoek dus niet nodig. Maar voor wie het onderzoek nodig was en voor wie niet, weten we pas achteraf.

Gegarandeerd geen kanker?

Een goede uitslag van het bevolkingsonderzoek is nooit een garantie dat je geen kanker hebt of krijgt. Sommige tumoren worden door de test namelijk niet ontdekt en kanker kan zich op elk moment ontwikkelen. Ook vlak nadat je aan bevolkingsonderzoek hebt meegedaan.

'Verkeerde' testuitslag bij bevolkingsonderzoek

Geen enkele test is perfect en er zijn altijd mensen die een 'verkeerde' testuitslag krijgen. Wat kan er misgaan?

  • Een testuitslag kan op kanker wijzen terwijl bij verder onderzoek blijkt dat deze persoon de ziekte toch niet heeft. Dit heet een fout-positieve uitslag.
  • Het kan ook voorkomen dat mensen níet worden doorverwezen terwijl ze wél ziek zijn. Dit heet een fout-negatieve uitslag.

Is vroege ontdekking altijd beter?

Als in het bevolkingsonderzoek kanker wordt ontdekt, kan de ziekte al zo ver zijn dat iemand niet meer is te genezen. Door het onderzoek weet deze persoon dan eerder dat hij/zij kanker heeft, maar dit verbetert zijn of haar kans op genezing niet.

Onnodige behandeling?

Bij sommige mensen groeit de tumor zo langzaam dat zij er tijdens hun leven geen last van zouden krijgen. Zij kunnen door het bevolkingsonderzoek een behandeling krijgen die dus eigenlijk niet nodig was.

Levert bevolkingsonderzoek genoeg op?

Een bevolkingsonderzoek invoeren en volhouden kost veel geld. De overheid bekijkt daarom of de kosten opwegen tegen het aantal mensen dat kanker overleeft dankzij het bevolkingsonderzoek.

Meer weten over bevolkingsonderzoek naar kanker?

Ga naar www.rivm.nl