Doe jij mee aan het bevolkingsonderzoek?

Medewerkers bevolkingsonderzoek staan voor mobiele screening

Voor- en nadelen van bevolkingsonderzoek

Door een bevolkingsonderzoek naar kanker kan de ziekte eerder worden ontdekt, behandeld of zelfs worden voorkomen. Naast voordelen hebben bevolkingsonderzoeken helaas ook nadelen. Onderstaande punten kunnen helpen te bepalen of je wel of niet meedoet aan een onderzoek.

Waarom bevolkingsonderzoek naar kanker?

Via het bevolkingsonderzoek kan (een voorstadium van) kanker worden ontdekt. Hoe eerder de ziekte wordt ontdekt, hoe groter de kans dat de behandeling slaagt. Als er een voorstadium van kanker wordt geconstateerd, kan de ziekte zelfs worden voorkomen.

    Voor wie is bevolkingsonderzoek?

    Tijdens een bevolkingsonderzoek wordt een grote groep mensen getest die nog geen klachten hebben (geuit). Bij een paar mensen uit die groep blijkt dan dat ze kanker hebben. 

    Voor veel vormen van kanker geldt dat ze pas op latere leeftijd ontstaan. Zo is 9 van de 10 mensen die darmkanker krijgen 55 jaar of ouder. Daarom wordt niet elke Nederlander uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek, maar alleen mensen in een leeftijdscategorie met een verhoogde kans op kanker.  

    • Voor darmkanker: alle mannen en vrouwen tussen 55 en 75 krijgen elke 2 jaar een uitnodiging.
    • Voor borstkanker: alle vrouwen van 50 tot en met 75 jaar krijgen iedere 2 jaar een uitnodiging.
    • Voor baarmoederhalskanker: alle vrouwen tussen de 30 en 60 jaar krijgen elke 5 jaar een uitnodiging.

    Wat levert het bevolkingsonderzoek op?

    Een bevolkingsonderzoek kost veel geld. Er doen jaarlijks duizenden Nederlanders mee en bij de overgrote meerderheid wordt (gelukkig) geen verdachte afwijking gevonden. De overheid bekijkt daarom of de kosten opwegen tegen het aantal mensen dat kanker overleeft dankzij het bevolkingsonderzoek.  
     
    Het RIVM publiceert daarover de volgende cijfers: 

    • Ieder jaar krijgen 800 vrouwen in ons land baarmoederhalskanker. Zonder baarmoederhalskankeronderzoek zouden dat geen 800 vrouwen maar 1.300 vrouwen zijn.  
    • Door het bevolkingsonderzoek zullen minder mensen aan darmkanker overlijden. Het bevolkingsonderzoek kan op termijn jaarlijks 2.400 van de 7.000 sterfgevallen aan darmkanker helpen voorkomen. 
    • Door deelname aan het bevolkingsonderzoek overlijden er per jaar 850-1075 vrouwen minder aan borstkanker.

    Nadelen van de test

    Geen enkele test is perfect en dat geldt ook voor de testen in de bevolkingsonderzoeken.

    • Een testuitslag kan op kanker wijzen terwijl bij verder onderzoek blijkt dat deze persoon de ziekte toch niet heeft. Dit heet een fout-positieve uitslag.
    • Het kan ook voorkomen dat mensen níet worden doorverwezen terwijl ze wél ziek zijn. Dit heet een fout-negatieve uitslag.
    • Een goede uitslag is nooit een garantie dat je geen kanker hebt of krijgt. Het is een momentopname en kanker kan zich elk moment ontwikkelen. Ook vlak nadat je aan het bevolkingsonderzoek hebt meegedaan. 
    • De test kan als pijnlijk of ongemakkelijk worden ervaren, zoals de mammografie bij borsten en een uitstrijkje om baarmoederhalskanker op te sporen.  

    KWF financiert diverse onderzoeken naar vroege opsporing van kanker. Daardoor kunnen wetenschappers methoden ontwikkelen om kanker betrouwbaarder op te sporen, op manieren die prettiger zijn voor de deelnemer. Zo is er in het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker sinds kort een
    zelfafnameset beschikbaar, waardoor je niet naar de huisarts hoeft voor een uitstrijkje.  

    Is vroege ontdekking altijd beter?

    Als in het bevolkingsonderzoek kanker wordt ontdekt, kan de ziekte al zo ver zijn dat iemand niet meer is te genezen. Door het onderzoek weet deze persoon dan eerder dat hij/zij kanker heeft, maar dit verbetert zijn of haar kans op genezing niet.

    Onnodige behandeling?

    Bij sommige mensen groeit de tumor zo langzaam dat zij er tijdens hun leven geen last van zouden krijgen. Zij kunnen door het bevolkingsonderzoek een behandeling krijgen die dus eigenlijk niet nodig was.

    Waarom zijn er niet meer bevolkingsonderzoeken?

    Er bestaat een bevolkingsonderzoek voor een aantal soorten kanker. Niet voor elke vorm zal er een onderzoek komen. Er komt pas een bevolkingsonderzoek als bijvoorbeeld zorgvuldig is vastgesteld dat:

    • een bepaalde soort kanker veel voorkomt en een lage overlevingskans heeft;
    • een speciale test deze soort kanker in een vroeg stadium kan opsporen;
    • met deze test de kans op genezing kan worden vergroot, dus dat er minder mensen aan de kankersoort overlijden; 
    • het een betaalbare, betrouwbare, eenvoudige test is die niet te zwaar is.

    Meer weten over bevolkingsonderzoek naar kanker?

    Ga naar www.rivm.nl