Darmkanker vroegtijdig opsporen

Iedereen van 55 tot en met 75 jaar krijgt elke 2 jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Het onderzoek gebeurt met een poeptest (ontlastingstest). In de test wordt gekeken of er bloed in de ontlasting zit. Dat kan een aanwijzing zijn voor darmkanker, of een voorloper van de ziekte. Dat wordt in vervolgonderzoek onderzocht.

Waarom om de 2 jaar?

Veel darmtumoren groeien langzaam. Het duurt lang voordat darmkanker klachten veroorzaakt. Soms tot wel 5 jaar nadat de kanker zich is gaan ontwikkelen. Uit onderzoek blijkt dat om de 2 jaar een ontlastingstest doen, een goede manier is om deze langzaam groeiende tumoren op tijd op te sporen. Dus voordat ze uitgroeien tot grote, onbehandelbare tumoren.

Dat is de winst van een bevolkingsonderzoek: kanker op tijd opsporen, waardoor vaker een effectieve, genezende behandeling mogelijk is. 

Foto's van de paarse envelop: RIVM

KWF adviseert: doe mee

Er zitten voor- en nadelen aan bevolkingsonderzoeken. KWF adviseert om mee te doen met het bevolkingsonderzoek.

  • Het bevolkingsonderzoek maakt het mogelijk om darmkanker vroegtijdig op te sporen.
  • Wanneer darmkanker op tijd wordt ontdekt, in stadium 1, is de 5-jaarsoverleving 95%.
  • In 2019 werden ruim 3.000 darmkankers en 18.000 voorlopers van darmkanker ontdekt in het bevolkingsonderzoek.
  • Het RIVM becijfert dat het bevolkingsonderzoek jaarlijks 2250 sterftegevallen van darmkanker kan voorkomen.

Zitten er nadelen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker?

  • Er zijn tumoren die zo langzaam groeien dat je ze eigenlijk ook probleemloos zou kunnen laten zitten. Het is helaas niet mogelijk om in het bevolkingsonderzoek onderscheid te maken tussen gevonden tumoren die wel of geen behandeling nodig hebben.
  • Het ondergaan van een inwendig kijkonderzoek (het eventuele vervolgonderzoek) kan vervelend zijn en kan bij een klein aantal deelnemers voor complicaties zorgen. 
  • Je kunt ongerust zijn vanwege de uitslag. Er kan iets worden gevonden, waarvan achteraf blijkt dat het geen kanker is. Andersom kan ook: dat uit het onderzoek blijkt dat je geen kanker hebt, terwijl later het tegendeel blijkt. Honderd procent zekerheid is er helaas niet.

Uitnodiging, test en uitslag bevolkingsonderzoek

Zo gaat het in z'n werk:

  • Je meldt je niet zelf aan voor deelname aan het bevolkingsonderzoek. Je krijgt vanzelf een paarse envelop met de uitnodiging, als je bent ingeschreven in je gemeente. Wanneer je deze ontvangt, hangt af van jouw geboortejaar.
  • Bij de uitnodiging zit een folder, een buisje waarmee je thuis een beetje ontlasting kunt verzamelen, een gebruiksaanwijzing, een zakje, en een retourenvelop.
  • De ontlasting die je in het buisje verzamelt, stuur je terug in de retourenvelop.
  • Na ongeveer 2 weken krijg je de uitslag van de test per post.
  • Als bloed in je ontlasting wordt gevonden, ontvang je een uitnodiging voor vervolgonderzoek. Je beslist zelf of je dit wil doen. Het onderzoek bestaat uit 2 delen: een intakegesprek en een inwendig kijkonderzoek (ook wel coloscopie genoemd).

3 mogelijke symptomen van darmkanker

Heb je geen uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek, maar wel klachten? Bij de volgende klachten is het verstandig om naar de huisarts te gaan:

  1. Een tijd problemen met je ontlasting (verstopping, diarree) zonder duidelijke aanleiding.
  2. Bloed en/of slijm bij de ontlasting.
  3. Loze aandrang (je moet wel naar de wc, maar er komt niks).

Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben dan darmkanker. Maar het zijn goede redenen om even naar je huisarts te gaan. 

Let op signalen van je lichaam

Maag-darm-leverarts Evelien Dekker (AMC, Amsterdam) adviseert bij klachten:

  • Ga naar de huisarts bij bloed in de ontlasting, buikpijn of veranderingen in je ontlasting.
  • Dikkedarmkanker kan erfelijk zijn. Vraag na of één van je directe familieleden het had. Dit kan betekenen dat je zelf ook een hoger risico hebt. En dan is het goed om naar de huisarts te gaan.

"Let op de signalen van je lichaam", benadrukt Dekker. "Dikkedarmkanker is vroeg op te sporen - anders dan veel andere kankersoorten - en dan goed te behandelen. Het gaat om poliepen en die kunnen meestal zonder een operatie worden verwijderd."