‘Onderzoek is als een sneeuwbal. Hoe meer we weten, hoe sneller het gaat’

KWF.nl > Help jij ons? > Collecte > ‘Onderzoek is als een sneeuwbal. Hoe meer we weten, hoe sneller het gaat’
Onderzoeker Wilbert Zwart

Gerekend in jaren duurt onderzoek lang. Het is kennis op kennis op kennis.

​Koud zitten we aan de warme koffie als onderzoeker Wilbert Zwart met de deur in huis valt: ‘Onderzoek redt levens en zonder geld geen onderzoek. Meer geld betekent meer onderzoek, meer doorbraken en dus minder mensen die overlijden aan kanker.’ Zo zijn de afgelopen decennia grote stappen gezet: de 5-jaarsoverleving steeg in bijna 70 jaar tijd van 25% naar 64%. Komen we écht steeds dichterbij?

Kanker de wereld uit helpen

De eerste vraag die ik had willen stellen om het ijs te breken, blijkt compleet overbodig. Wilbert, die sinds 2003 verbonden is aan het Antoni van Leeuwenhoek, is één bonk gedrevenheid: ‘Mijn moeder is overleden aan borstkanker toen ik 18 was. Ik was net begonnen met m’n studie biologie. Dat duwt je toch een bepaalde richting op.’ Volgens Wilbert, die al jaren onderzoek doet naar borstkanker, heeft elke wetenschapper zijn eigen verhaal: ‘Het is echt topsport, knallen! En dat kan alleen als je diep gelooft in waarvoor je het doet: samen kanker de wereld uit helpen!’

Iedere tumor is uniek

Een mooi streven natuurlijk, maar komt die dag ook echt dichterbij? ‘Ja! Die dag komt steeds sneller dichterbij. Ik zie het als een boom, al klinkt dat misschien wat zweverig,’ zegt Wilbert lachend. ‘Vroeger vielen we de stam van die boom aan. Alle patiënten kregen dezelfde soort behandeling, bijvoorbeeld chemotherapie. Inmiddels zijn we halverwege de takken, waarbij we groepen van patiënten heel specifiek met gerichte medicijnen behandelen. Op een gegeven moment komen er blaadjes aan de takken, waarin we elke patiënt volledig individueel gaan behandelen. Ieder mens is uniek, iedere tumor ook. Voor bijvoorbeeld prostaatkanker zijn we al zover, maar voor andere tumoren zijn we nog een stuk van dat punt verwijderd.’ Om dat in context te zetten, dirigeert Wilbert het gesprek richting het voetbalveld: ‘Toen Johan Cruijff in de WK-finale stond van 1974, was de 10-jaaroverleving van prostaatkanker 30%. Tijdens het EK van 1988 was dat al boven de 40%. Wie vandaag de diagnose krijgt zit op 85% en ik heb goede hoop dat dit met de meest recente ontwikkelingen zelfs meer dan 90% zal zijn.’ 

Oeps en Eureka

Het is dus zaak om dezelfde stappen ook voor andere tumoren te zetten? ‘Het moet allemaal in perspectief geplaatst worden. Gerekend in jaren duurt onderzoek lang. Het is kennis op kennis op kennis. Daardoor hebben we nu ook immunotherapie. Duizenden mensen die in eerste instantie geen optie hadden, kunnen we nu genezen. Die therapie hebben we vanwege fundamenteel onderzoek uit de jaren ‘80/’90. Het was toen interessant onderzoek, maar we wisten niet of we die kennis ooit zouden kunnen toepassen. Nu danken mensen hun leven aan dat onderzoek. En zo zijn er tal van voorbeelden. Laatst las ik in dat kader nog een mooie quote: Grote ontdekkingen worden met een ‘oeps’ ontdekt, niet met een ‘Eureka’. Stom toeval dus? ‘Dat niet,’ vervolgt Wilbert, ‘eerder gericht zoeken naar onverwachte dingen. Je kunt de kans op treffers maximaliseren door een rijke voedingsbodem te creëren: fundamenteel onderzoek dus.’ Moeten we daar dan alles op inzetten?

Medicijnen recyclen

‘Uiteindelijk is het een totaalpakket. Het totale spectrum van onderzoeksgebieden is echt nodig, waarin maatwerk per patiënt overkoepelend is. Maar ook op het gebied van vroegdiagnostiek zijn er enorme ontwikkelingen gaande. Soms is het verstandig om agressief in te grijpen, terwijl het bij andere patiënten goed is om afwachtend te zijn. En wat denk je van het hergebruik van medicijnen? Eén van de beste medicijnen voor borstkanker die we vandaag de dag hebben, is in de jaren ’70 ontwikkeld als anticonceptiepil (maar bleek daar niet voor te werken). We kijken nu steeds meer naar bredere toepassingen van bestaande therapieën; er zijn zoveel medicijnen! Ze worden al jaren toegepast, dus we weten dat ze veilig zijn en vaak zijn de patenten al verlopen. Hierdoor kosten ze vaak maar een fractie van de originele prijs.’

Genoeg stof tot nadenken. We verlaten Wilbert zijn werkkamer om richting de uitgang van het ziekenhuis te lopen. Hij neemt afscheid met de volgende woorden: ‘Als je hier ooit op een dag komt dat je iets minder gemotiveerd bent, hoef je maar 2 seconden het ziekenhuis in te lopen en dan weet je weer waarvoor je het doet: ruim 45.000 Nederlanders overlijden per jaar nog aan kanker. Daarom dus.’

Bekijk ook de video waarin Wilbert vertelt over zijn persoonlijke motivatie:
 

Select the Component and add.
Close

Onderzoek steunen?

Wil jij onderzoekers als Wilbert steunen? Doe dan als collectant mee met de grootste collecte van Nederland.
Meld je aan als collectant